Арминия: Армения времен единого халифата...

[Арутюнян Эдуард]

Кстати был византийский анти-иконоборческий император Артавазд Мамиконян(глава фемы Армениакон), который был императором 742-743 годах, в отличии от своего соперника и соправителя Константина Копронима(который был самым ярым иконобрческим императором за весь период иконоборчества ) основной поддерживающей силой Артавазда Макмиконяна был простой народ и духовенство, а у Константина Копронима главной поддерживающей силой была армия(где иконобрчество было в тренде), что и стало важной причиной поражение Артавазда, от Константина Копронима.
В целом Мамиконяны в 7-8 веках, скорее всего были очень влиятельным аристократическим кланом Византийской Империи.

[Lion]

Да. Об этих событиях подробно написал в моей книге, здесь.

[Lion]

Արաբական տիրապետության հաստատումը Հայաստանում, ինչքան էլ որպես կոնկրետ ռազմաքաղաքական գործողություն անցավ հարթ, այնուհանդերձ դրա հետևանքներն այստեղ ոչ մի կերպ ՉԷԻՆ ԿԱՐՈՂ ԳՈՀՈՒՆԱԿՈՒԹՅՈՒՆ ՊԱՏՃԱՌԵԼ: Երկրում սկիզբ առավ հարկային իսկական մի տեռոր, իսկ իրենց վերջնականապես Հայաստանի տերեր զգացած արաբներն էլ բանը հասցրին նույնիսկ նրան, որ սկսեցին ոտնձգություն իրականացնել հայ նախարարների տոհմական տիրույթների նկատմամբ: Այս ամենի արդյունքում բռնկվեց Արմինիայի I ապստամբությունը (702-705):

Ամեն ինչ սկսվեց նրանից, որ ստեղծված ծանր պայմանները քննարկելու համար Հայոց իշխան Սմբատ Բագրատունին (691-726) 702 թվականի դեկտեմբերին հայ իշխանների մի ԳԱՂՏՆԻ ԺՈՂՈՎ հրավիրեց, որին, մասնավորապես, մասնակցում էին իր եղբայր Աշոտը, 689 թվականին զոհված Հայոց իշխան Աշոտ Բագրատունու որդի Սմբատը, Համազասպ Մամիկոնյանի որդի, սպարապետ Մուշեղը, Սմբատ Արծրունին, ինչպես նաև Թեոդորոս Ռշտունու որդի Վարդ Ռշտունին: Իրադրությունը բազմակողմանի վերլուծության ենթարկելուց հետո հայ նախարարները եկան հետևության, որ զուտ ներհայաստանյան ուժերով ամեն դեպքում, հաշվի առնելով ՈՒԺԵՐԻ ՀՍԿԱՅԱԿԱՆ ՏԱՐԲԵՐՈՒԹՅՈՒՆԸ, ուղղակի հնարավոր չէ պայքարի մեջ մտնել Արաբական խալիֆության հետ: Միաժամանակ, այնուհանդերձ գոնե մի որևէ բան անելու մտայնությամբ, հայոց իշխանները որոշեցին անցնել Բյուզանդական կայսրություն և արդեն այնտեղից, ունենալով կայսրության աջակցությունը, մի որևէ բան ձեռնարկել:

1.jpg (40.91 КБ) 31 просмотр

702 դեկտեմբեր – Վարդանակերտ գյուղի ճ-մ (Արարատ, Մասյացոտն գավառ, Արաքս գետի աջ ափին, Մասիսի հյուսիսային ստորոտին)

Հայոց իշխան Սմբատ Բագրատունու, վերջինիս եղբայր Աշոտի և հորեղբոր թոռան որդի Սմբատ Աշոտի Բագրատունու, սպարապետ Մուշեղ Մամիկոնյանի, Սմբատ Արծրունու, ինչպես նաև Վարդ Ռշտունու գլխավորած Հայկական բանակը (2.000 հեծյալ), նպատակ ունենալով ձեռք բերել կայսերական աջակցությունն ու պայքար սկսել արաբական տիրապետության դեմ, փորձեց անցնել Սատրապական Հայաստան: Իմանալով այդ մասին` Արաբական խալիֆության բանակը (8.000, որից 5.000 հեծյալ) շարժվեց վերջինիս հետքերով, գետանցեց Արաքսը և սկսեց մոտենալ Ակոռիում տեղակայված Հայկական բանակին: Տեղեկանալով թշնամու առաջխաղացման մասին` Հայկական բանակը ևս մի քիչ տեղաշարժվեց դեպի հյուսիս և, դիրքեր գրավելով Վարդանակերտ գյուղում, ԱՄՐԱՑՐԵՑ ԱՅՆ: Շուտով թշնամին մոտեցավ գյուղին և պաշարեց այն` տեղավորվելով բաց գետնին` ուղղակի ձյան վրա: Արդեն երեկոյան սկսված բանակցություններում Հայոց իշխանը առաջարկեց չխանգարել իրենց երթին, սակայն ստացավ մերժում:

I փուլ – Հաջորդ օրը լուսաբացին Հայկական բանակը անակնկալ հարձակվեց ողջ ցրտաշունչ գիշերը ուղղակի ձյան վրա անցկացրած ու ցրտից փայտացած թշնամու ռազմիկների վրա և սկսեց անխնա կոտորել: «Ցրտաշունչ սառնամանիքի օրեր էին և, դառնաշունչ օրը առավել ևս սաստկանալով, զրկեց Իսմայելի զորքին իր արի զորությունից, քանզի ողջ գիշերը ձյան վրա էին օթագայել, իսկ լուսածագին էլ ընկան սրի բերանը: Ովքեր սրից ազատվեցին՝ ընկան Երասխ գետը, որն օդի խստությունից սառել էր, սակայն, երբ զորքի բազմությունը ելավ սառույցի վրա, սառույցն անմիջապես ջարդվեց, և բոլոր սրից փախածները խորասույզ խեղդվեցին ու հեղձամահ եղան»,- այս կապակցությամբ հայտնում է ՂԵՎՈՆԴԸ:
II փուլ – Հայկական բանակը հետապնդեց թշնամուն փախչող ռազմիկներին և ծանր կորուստներ պատճառեց նրանց: Հակառակորդի բանակի մի մասը խուճապահար փախուստի մեջ փորձեց գետանցել Արաքսը, սակայն սառույցը կոտրվեց և թշնամու ռազմիկների մեծ մասը խեղդվեց սառցաջրում:

Հայերը կորցրին մոտ 200 զինվոր, թշնամին` 7.700 սպանված և վիրավոր, 300 գերի:

Այս հաջողությունը ոգևորություն առաջացրեց հայերի շրջանակում և արդյունքում որոշվեց չհեռանալ, մնալ երկրում, պայքարել ու մաքրել այն նորեկ զավթիչներից: Հետագա տարիներին հայերը ևս մի քանի հաղթանակներ տարան, սակայն, այն բանի ֆոնին, որ ակտիվ գործողությունների անցած Բյուզանդական կայսրության բանակը ջախջախիչ պարտություն էր կրել, 705 թ-ին հաշտության գնացին:

«Այս ճակատամարտը այնպիսի տպավորություն թողեց արաբների վրա, որ դրանից հետո մի քանի հարյուրամյակ նրանց մոտ ասույթ դարձավ. «Չհիշվի այդ Վարդանակերտը» դարձվածքը»,- հայտնում է Քերովբե Պատկանյանը...

[Lion]

Установление арабского господства в Армении, как бы легко оно ни прошло в качестве конкретного военно-политического действия, тем не менее своими последствиями никак НЕ МОГЛО ВЫЗВАТЬ УДОВЛЕТВОРЕНИЕ. В стране начался настоящий налоговый террор, а арабы, окончательно почувствовавшие себя хозяевами Армении, дошли даже до того, что стали посягать на родовые владения армянских нахараров. В результате вспыхнуло Первое восстание Арминии (702-705).

Всё началось с того, что для обсуждения сложившихся тяжёлых условий Князь Армении Смбат Багратуни (691-726) в декабре 702 года созвал СЕКРЕТНОЕ СОБРАНИЕ армянских князей, в котором, в частности, участвовали его брат Ашот, Смбат, сын погибшего в 689 г. армянского князя Ашота Багратуни, спарапет Мушег, сын Амазаспа Мамиконяна, Смбат Арцруни, а также Вард Рштуни, сын Теодороса Рштуни. После всестороннего анализа ситуации армянские князья пришли к выводу, что чисто внутренними силами, принимая во внимание КОЛОССАЛЬНОЕ НЕРАВЕНСТВО СИЛ, вступить в борьбу с Арабским халифатом попросту невозможно. В то же время, однако, с мыслью хотя бы что-то предпринять, армянские князья решили отправиться в Византийскую империю и уже оттуда, имея поддержку империи, что-то предпринять.

1.jpg (36.8 КБ) 30 просмотров

Декабрь 702 года - Битва у села Варданакерт (Араратская область, гавар Масьяцотн, правый берег Аракса, северное подножие Масиса)

Армянское войско во главе с князем Смбатом Багратуни, его братом Ашотом и сыном двоюродного дяди Смбата - Ашотом Багратуни, спарапетом Мушегом Мамиконяном, Смбатом Арцруни и Вардом Рштуни (2.000 всадников), намереваясь заручиться поддержкой Византийской империи и начать борьбу против арабского господства, попыталось перейти в Сатрапскую Армению. Узнав об этом, армия Арабского халифата (8.000 воинов, из них 5.000 всадников) двинулась по их следам, переправилась через Аракс и начала приближаться к армянскому войску, стоявшему в Акори. Узнав о наступлении врага, армянское войско также немного выдвинулось на север, заняло позиции в селе Варданакерт и УКРЕПИЛОСЬ ТАМ. Вскоре враг подошёл к селу и осадил его, расположившись на открытом месте - прямо на снегу. На переговорах, начавшихся уже вечером, армянский князь предложил не препятствовать их походу, однако получил отказ.

I этап - На следующий день на рассвете армянское войско внезапно атаковало воинов противника, проведших всю ледяную ночь прямо на снегу и окоченевших от холода, и начало беспощадно их истреблять. «Это были леденящие морозные дни, и, став ещё более суровым, мрачный день лишил войско Исмаила его боевой силы, ибо всю ночь они провели лагерем на снегу, а на рассвете попали под удар меча. Те, кто избежал меча, бросились в реку Ерасх, которая от стужи покрылась льдом, однако, когда войско в большом числе вступило на лёд, лёд сразу же проломился, и все, спасавшиеся от меча, погрузились в глубину, утонули и задохнулись», - сообщает по этому поводу Гевонд.
II этап - Армянское войско преследовало убегающих врагов и нанесло им тяжёлые потери. Часть вражеской армии в паническом бегстве попыталась переправиться через Аракс, но лёд проломился, и большая часть воинов противника утонула в ледяной воде.

Армяне потеряли около 200 воинов, противник - 7.700 убитых и раненых, 300 пленных.

Эта победа вызвала воодушевление среди армян и в результате было решено не уходить, а оставаться в стране, бороться и очищать её от новых захватчиков. В последующие годы армяне одержали ещё несколько побед, однако на фоне того, что византийская армия, начавшая активные действия, потерпела сокрушительное поражение, в 705 г. был заключён мир.

"Эта битва произвела на арабов такое впечатление, что после неё у них на несколько веков вошло в пословицу выражение: "Да не вспомнится тот Варданакерт"",- по этому поводу сообщает Керовпе Патканян...

[Lion]

Армения при арабах - Арминия. Смотрим на территорию современного Азербайджана...

Видео