При райдание артилеристы-магрибинцы по моему вообще отказались стрелять в собратьев по вере.
Как я уж тут контрбатарейна подготовка
Огнестрельная революция: Триумф огнестрела в военном деле...
Re: Огнестрельная революция: Триумф огнестрела в военном деле...
тохта, интересно, если знаете подробностей, поделитесь, я вот на уровне первоисточников не знаю это сражение, но сколько читал, встречал инфо, что турецкая артиллерия добилась перевеса...
Приходите в мой дом...
Re: Огнестрельная революция: Триумф огнестрела в военном деле...
Интересно получается - читаю Мирза-Юсуф Нерсесова (принявший ислам историк Карабахского ханства, практический современник), который в главе 15 утверждает, что еще при осаде Шуши летом 1795 года на вооружении мазандаранских стрелков Каджар еще имелись фитильные мушкеты.
Это равносильно примерно тому, если бы сейчас, для примера, армия Ассада воевала винтовками Мосина...
Это равносильно примерно тому, если бы сейчас, для примера, армия Ассада воевала винтовками Мосина...
Приходите в мой дом...
Re: Огнестрельная революция: Триумф огнестрела в военном деле...
Зембурек (замбурек, замбрук, замбарук от перс. زمبورک) — обобщающий термин для артиллерийской установки с малокалиберной пушкой (как правило, диаметр канала ствола колебался в диапазоне 40—65 мм), размещавшейся на верблюдах, и применявшейся частями верблюжьей кавалерии арабских, персидских, индийских, монгольских, китайских и других азиатских армий в XVIII—XIX веках, вплоть до начала XX века.
Зембуреки составляли особый самостоятельный род легкой мобильной артиллерии в армиях указанных государств. Это были небольшие орудия типа фальконета, перевозившиеся на верблюдах. Считалось, что артиллеристы на верблюдах, которые именовались "зембурекчи", способны были досаждать неприятелю подобно пчёлам (отсюда и название (в переводе с пуштунского - "маленькая пчёлка").
Помимо орудия каждый верблюд вёз на себе одного-двух зембурекчи и 40 зарядов, ядра которых весили от 300 до 800 г в зависимости от калибра; огонь из замбуреков можно было вести в движении. Американский исследователь армии Афганистана, полковник Ф.Коломбари, посвятивший зембурекам специальное военно-историческое исследование, утверждал, что гильзаи из Кандагара первыми (в 1722 г. при завоевании Ирана) догадались установить зембурек в седле на вращающемся стержне.
На поле боя зембуреки, как правило, располагались позади полевой артиллерии; иногда, чтобы обмануть противника, их прятали за рядами пехоты и конницы. Верблюды не боялись грохота выстрелов. Большая мобильность зембуреков позволяла допускать врага на расстояние картечного выстрела без особого риска для замбурекчи и их орудий. Залповый огонь из замбуреков наносил тяжелый урон противнику. Известна громадная роль, которую они сыграли в битве при Панипате, где Ахмад-шах Дуррани имел около 2 тысяч таких орудий.
Зембуреки успешно использовались вплоть до XIX века, пока не были окончательно вытеснены в результате развития более мощной и точной лафетной артиллерии. Позднее зембуреки играли чисто декоративную роль, участвуя в военных парадах, а также служили для салютационной пальбы, во время выездов шаха и в период торжеств и празднований.
Зембуреки составляли особый самостоятельный род легкой мобильной артиллерии в армиях указанных государств. Это были небольшие орудия типа фальконета, перевозившиеся на верблюдах. Считалось, что артиллеристы на верблюдах, которые именовались "зембурекчи", способны были досаждать неприятелю подобно пчёлам (отсюда и название (в переводе с пуштунского - "маленькая пчёлка").
Помимо орудия каждый верблюд вёз на себе одного-двух зембурекчи и 40 зарядов, ядра которых весили от 300 до 800 г в зависимости от калибра; огонь из замбуреков можно было вести в движении. Американский исследователь армии Афганистана, полковник Ф.Коломбари, посвятивший зембурекам специальное военно-историческое исследование, утверждал, что гильзаи из Кандагара первыми (в 1722 г. при завоевании Ирана) догадались установить зембурек в седле на вращающемся стержне.
На поле боя зембуреки, как правило, располагались позади полевой артиллерии; иногда, чтобы обмануть противника, их прятали за рядами пехоты и конницы. Верблюды не боялись грохота выстрелов. Большая мобильность зембуреков позволяла допускать врага на расстояние картечного выстрела без особого риска для замбурекчи и их орудий. Залповый огонь из замбуреков наносил тяжелый урон противнику. Известна громадная роль, которую они сыграли в битве при Панипате, где Ахмад-шах Дуррани имел около 2 тысяч таких орудий.
Зембуреки успешно использовались вплоть до XIX века, пока не были окончательно вытеснены в результате развития более мощной и точной лафетной артиллерии. Позднее зембуреки играли чисто декоративную роль, участвуя в военных парадах, а также служили для салютационной пальбы, во время выездов шаха и в период торжеств и празднований.
Приходите в мой дом...
Re: Огнестрельная революция: Триумф огнестрела в военном деле...
Занбурак, это собый тип огнестрельного оружия, впервые упомянутый во времена Сефевидов, - это поворотное ружье, так называемый zanbūrak (маленькая пчела), обычно устанавливаемое на спине верблюда (табличка I). Занбураков часто обстреливали из стоящего на коленях верблюда, но их можно было использовать и из рыси (Dupré, II, p. 297). Происхождение занбурака, как правило, приписывается афганцам, хотя тот факт, что вторгающиеся афганцы использовали оружие (Gilanentz, p. 7), не является доказательством этого. Первые свидетельства очевидцев, сделанные иностранцами, относятся к дате его использования с конца периода Сефевидов, но это оружие могло использоваться уже в начале 16-го века (Scarcia Amoretti, стр. 546, где соколы упоминаются как помещенные на тележки).
Впервые оно записано в персидском источнике, датируемом правлением шаха Абаса I (Монахим Язди, с. 407). Занбурак имел место и в узбекской армии, и в 1670 году он был единственной доступной артиллерией в их арсенале (Бертон, с. 297). Правители Доррани в Афганистане в 18 веке продолжали полагаться на эту форму войны, применяя множество занбураков против индийских маратов в битве при Панипате в 1761 году (Gommans, p. 277). Не требуя перевозки и, следовательно, гибкий и мобильный, Zanbūrak был прекрасным примером импортированных технологий, адаптированных к местным условиям. Как и другие виды пушек, Занбурак использовался для приветствия посещающих посланников (Бушев, с. 46).
Впервые оно записано в персидском источнике, датируемом правлением шаха Абаса I (Монахим Язди, с. 407). Занбурак имел место и в узбекской армии, и в 1670 году он был единственной доступной артиллерией в их арсенале (Бертон, с. 297). Правители Доррани в Афганистане в 18 веке продолжали полагаться на эту форму войны, применяя множество занбураков против индийских маратов в битве при Панипате в 1761 году (Gommans, p. 277). Не требуя перевозки и, следовательно, гибкий и мобильный, Zanbūrak был прекрасным примером импортированных технологий, адаптированных к местным условиям. Как и другие виды пушек, Занбурак использовался для приветствия посещающих посланников (Бушев, с. 46).
Приходите в мой дом...
Re: Огнестрельная революция: Триумф огнестрела в военном деле...
Вот, в общем тоже по теме:
Битва при Молодях или Молодинская битва — крупное сражение, произошедшее между 29 июля и 2 августа 1572 года в 50 верстах южнее Москвы, в котором сошлись в бою 25.000-ая русская армия под предводительством князей Михаила Воротынского и Дмитрия Хворостинина и 60.000-ая армия крымского хана Девлета I Гирея, включавшая, помимо собственно крымских войск, турецкие и ногайские отряды. Несмотря на значительное численное превосходство, крымско-турецкая армия была обращена в бегство и понесла тяжёлые потери.
Войско Крымского ханства раз за разом атаковало порядки русский, которые активно отстреливались, но в итоге была отбита с тяжелыми потерями, а под конец и разгромлена решительной контратакой. Русские потеряли ок. 5.000, противник ок. 27.000 воинов.
Битва при Молодях или Молодинская битва — крупное сражение, произошедшее между 29 июля и 2 августа 1572 года в 50 верстах южнее Москвы, в котором сошлись в бою 25.000-ая русская армия под предводительством князей Михаила Воротынского и Дмитрия Хворостинина и 60.000-ая армия крымского хана Девлета I Гирея, включавшая, помимо собственно крымских войск, турецкие и ногайские отряды. Несмотря на значительное численное превосходство, крымско-турецкая армия была обращена в бегство и понесла тяжёлые потери.
Войско Крымского ханства раз за разом атаковало порядки русский, которые активно отстреливались, но в итоге была отбита с тяжелыми потерями, а под конец и разгромлена решительной контратакой. Русские потеряли ок. 5.000, противник ок. 27.000 воинов.
Приходите в мой дом...
Re: Огнестрельная революция: Триумф огнестрела в военном деле...
Опять полевое защитное укрепление, опять крымские татары и их разгром, как в Молодях-1573
Битве при Ташискари 16-17.06.1609, так же известно как битва при Нахадури или битва при Квишихети - Крымские татары, в составе ок. 40.000 воинов, вместе с турками, ок. 20.000 возвращались с Багдада, где они подавили антисултанское восстание. У них был план вернутся в родные края через территорию царства Картли. В итоге, после ловких маневров христианам удалось завлечь противника под удар своей армии, спровоцировать ее на атаку на свои укрепленные позиции, огнестрельным огнем нанести серьезные потери и разбить. Времени нет переводить, но вот описание битвы из моей Летописи.
5652. 1609 hունիսի 16 - 17 – Նախադուռի ճ-մ (= Տաշիսքարիի ճ-մ), (= Քվիշխեթիի ճ-մ)
Ղրիմի խանության բանակը (40.000), ջալալիներից Բաղդադը հետ գրավելուց հետո ցանկանալով Ղրիմ վերադառնալ կարճ ճանապարհով, Ֆարհադ-փաշայի գլխավորած Օսմանյան սուլթանության բանակի (20.000) ուղեկցությամբ շարժվեց դեպի հյուսիս և առաջացավ մինչև Եփրատի ակունքները, որից հետո արդեն, ասպատակելով շրջակայքը, Տայք-Կղարջք երթուղով ներխուժեց Քարթլիի թագավորության տարածք: Միայն վերջին պահին տեղեկանալով թշնամու առաջխաղացման մասին` Լուարսաբ II-ի գլխավորած Քարթլիի թագավորության բանակը (10.000) և նրա կազմում գտնվող Հայ ռազմիկները (3.000) շարժվեցին թագավորության տարածքում խորացող հակառակորդի հետքերով: Իր հերթին թշնամին, շնորհիվ մի երեցի ջանքերի, որին գերել էին և ստիպել որպես ուղեկից ծառայել, որոշ ժամանակ մոլորվեց: Ի վերջո, սակայն, երեցի արարքը բացահայտվեց, նրան սպանեցին, որից հետո թշնամու բանակը սկսեց շարժվել Գորիի ուղղությամբ: Ստացվեց այնպես, սակայն, որ արդեն Գորիի մոտակայքում մի հայ քահանա տեսավ թշնամու առաջխաղացող բանակը և տեղական իշխանություններին տեղյակ պահեց այդ մասին, որից հետո կամուրջը Կուրի վրա քանդեցին և փակեցին թշնամու ուղին դեպի հյուսիս: Այս պայմաններում Ֆարհադ փաշայի բանակը, տեղեկանալով իր հետքերով շարժվող Լուարսաբ II-ի բանակի մասին, ինչպես նաև պարզելով, որ Քարթլիի թագավորության մեկ այլ բանակ մոտեցել է գետի հյուսիսային ափին, շարժվեց դեպի Սուրամի` առժամանակ չկողմնորոշվելով հետագա գործողություններում:
I փուլ – Հունիսի 16-ին Քարթլիի թագավորության բանակի մի մասը անակնկալ հարձակվեց Օսմանյան սուլթանության բանակի վրա և թեժ մարտում գլխովին ջախջախեց վերջինիս, ընդ որում մարտում ընկավ նաև Ֆարհադ փաշան: Միաժամանակ, սակայն, Ղրիմի խանության բանակը Սուրամիի մոտակայքում այնուհանդերձ կարողացավ անցնել գետի հյուսիսային ափ` իր հետևից ավերելով կամուրջը: Երեկոյան Լուարսաբ II-ի բանակը հարավից մոտեցավ Կուր գետին և, աստիճանաբար խոշոր համալրումներ ստանալով, նույն գիշեր էլ մեկ այլ վայրում իր հերթին առանց կամրջի անցավ գետի հյուսիսային ափ:
II փուլ – Հունիսի 17-ի առավոտյան Քարթլիի թագավորության բանակը մարտակարգ ընդունեց: Հետևակ հրացանակիրները տեղակայվեցին խորը խանդակով պաշտպանված ամուր դիրքերում, որից հետո, անցնելով հեծելազորային հարձակման, քրիստոնյաները հրապուրեցին թշնամու ուժերին հրացանակիրների հարվածի տակ: Մարտը տևեց մինչև օրվա երկրորդ կես և արդյունքում թշնամու բանակը ի վերջո գլխովին ջախջախվեց:
III փուլ – Քարթլիի թագավորության բանակը հետապնդեց թշնամու մնացորդներին և ոչնչացրեց:
Հայերը կորցրին մոտ 800, դաշնակիցը` մոտ 2.000, թշնամին` մոտ 45.000 զինվոր:
Битве при Ташискари 16-17.06.1609, так же известно как битва при Нахадури или битва при Квишихети - Крымские татары, в составе ок. 40.000 воинов, вместе с турками, ок. 20.000 возвращались с Багдада, где они подавили антисултанское восстание. У них был план вернутся в родные края через территорию царства Картли. В итоге, после ловких маневров христианам удалось завлечь противника под удар своей армии, спровоцировать ее на атаку на свои укрепленные позиции, огнестрельным огнем нанести серьезные потери и разбить. Времени нет переводить, но вот описание битвы из моей Летописи.
5652. 1609 hունիսի 16 - 17 – Նախադուռի ճ-մ (= Տաշիսքարիի ճ-մ), (= Քվիշխեթիի ճ-մ)
Ղրիմի խանության բանակը (40.000), ջալալիներից Բաղդադը հետ գրավելուց հետո ցանկանալով Ղրիմ վերադառնալ կարճ ճանապարհով, Ֆարհադ-փաշայի գլխավորած Օսմանյան սուլթանության բանակի (20.000) ուղեկցությամբ շարժվեց դեպի հյուսիս և առաջացավ մինչև Եփրատի ակունքները, որից հետո արդեն, ասպատակելով շրջակայքը, Տայք-Կղարջք երթուղով ներխուժեց Քարթլիի թագավորության տարածք: Միայն վերջին պահին տեղեկանալով թշնամու առաջխաղացման մասին` Լուարսաբ II-ի գլխավորած Քարթլիի թագավորության բանակը (10.000) և նրա կազմում գտնվող Հայ ռազմիկները (3.000) շարժվեցին թագավորության տարածքում խորացող հակառակորդի հետքերով: Իր հերթին թշնամին, շնորհիվ մի երեցի ջանքերի, որին գերել էին և ստիպել որպես ուղեկից ծառայել, որոշ ժամանակ մոլորվեց: Ի վերջո, սակայն, երեցի արարքը բացահայտվեց, նրան սպանեցին, որից հետո թշնամու բանակը սկսեց շարժվել Գորիի ուղղությամբ: Ստացվեց այնպես, սակայն, որ արդեն Գորիի մոտակայքում մի հայ քահանա տեսավ թշնամու առաջխաղացող բանակը և տեղական իշխանություններին տեղյակ պահեց այդ մասին, որից հետո կամուրջը Կուրի վրա քանդեցին և փակեցին թշնամու ուղին դեպի հյուսիս: Այս պայմաններում Ֆարհադ փաշայի բանակը, տեղեկանալով իր հետքերով շարժվող Լուարսաբ II-ի բանակի մասին, ինչպես նաև պարզելով, որ Քարթլիի թագավորության մեկ այլ բանակ մոտեցել է գետի հյուսիսային ափին, շարժվեց դեպի Սուրամի` առժամանակ չկողմնորոշվելով հետագա գործողություններում:
I փուլ – Հունիսի 16-ին Քարթլիի թագավորության բանակի մի մասը անակնկալ հարձակվեց Օսմանյան սուլթանության բանակի վրա և թեժ մարտում գլխովին ջախջախեց վերջինիս, ընդ որում մարտում ընկավ նաև Ֆարհադ փաշան: Միաժամանակ, սակայն, Ղրիմի խանության բանակը Սուրամիի մոտակայքում այնուհանդերձ կարողացավ անցնել գետի հյուսիսային ափ` իր հետևից ավերելով կամուրջը: Երեկոյան Լուարսաբ II-ի բանակը հարավից մոտեցավ Կուր գետին և, աստիճանաբար խոշոր համալրումներ ստանալով, նույն գիշեր էլ մեկ այլ վայրում իր հերթին առանց կամրջի անցավ գետի հյուսիսային ափ:
II փուլ – Հունիսի 17-ի առավոտյան Քարթլիի թագավորության բանակը մարտակարգ ընդունեց: Հետևակ հրացանակիրները տեղակայվեցին խորը խանդակով պաշտպանված ամուր դիրքերում, որից հետո, անցնելով հեծելազորային հարձակման, քրիստոնյաները հրապուրեցին թշնամու ուժերին հրացանակիրների հարվածի տակ: Մարտը տևեց մինչև օրվա երկրորդ կես և արդյունքում թշնամու բանակը ի վերջո գլխովին ջախջախվեց:
III փուլ – Քարթլիի թագավորության բանակը հետապնդեց թշնամու մնացորդներին և ոչնչացրեց:
Հայերը կորցրին մոտ 800, դաշնակիցը` մոտ 2.000, թշնամին` մոտ 45.000 զինվոր:
Приходите в мой дом...
Re: Огнестрельная революция: Триумф огнестрела в военном деле...
Еще один триумф огнестрела, где, в отличии от предыдущего примера, на сей раз те же грузини и армяне отгребли поражение.
Марабдинская битва - состоялась 30 июня 1625 года, в ней армия Сефевидов нанесла поражение грузинским войскам. Это сражение произошло после Марткопской битвы, состоявшейся в том же году, в которой иранская армия была разгромлена.
Персы были готовы к атаке: сангары уже были выстроены, впереди были расставлены артиллерийские орудия, за которыми в четыре ряда стояли мушкетеры. Фронт персов был поставлен под предводительство Амиргуны-хана, а центром армии командовал Иса-хан Сефеви. Ночью грузины спустились с Табахмелского нагорья и на рассвете атаковали персидские укрепления. Мушкетёры и артиллерия нанесли противнику тяжёлые потери, но не смогли остановить грузинскую атаку, которая прорвала фронт и уничтожила иранский авангард, смертельно ранив Амиргуну-хана. Грузины сумели прорвать линию персидской пехоты и начали массированное наступление на центр армии Исы-хана. В пылу сражения персидские фланги не смогли помочь центру, отделились от основных сил и, согласно плану Теймураза, обратились в бегство. Победа грузин казалась почти неизбежной, но Иса-хан и его личная гвардия всё ещё упорно пытались остановить их наступление. После того как большая часть персидской армии была разгромлена, а остальная её часть оказался в окружении, один из грузинских флангов оказался вне линии соприкосновения с противником и начал праздновать свою скорую победу. В то же время кавалерия Теймураза I отошла от основного поля боя, преследуя отступающих персов. Кызылбаши воспользовались этим преимуществом, собрали свои разорванные силы, сосредоточили их вокруг личной гвардии Исы-хана, а затем предприняли мощную контратаку на грузин. Используя вновь прибывшие подкрепления под командованием Шах Бенде-хана (сефевидского наместника в Азербайджане), Иса-хан Сефеви сумел прорвать поредевшие грузинские линии и разгромить их войска, двигаясь в направлении Коджорийских ущелий.
Итак, на сей раз конница одолела-таки стрелков и артиллеристов, но цена, проплаченная за это, оказалось слишком высокой - конница потерпела серьезный урон и потеряла управление. Времени нет переводить, но вот описание битвы из моей Летописи.
5687. 1625 հուլիսի 1 - 2 – Ձագամ ամրոցի ճ-մ (= Ալգետ գետի ճ-մ), (= Մարաբդայի ճ-մ)
Թեյմուրազ I-ի և Գեորգի Սաակաձեի գլխավորած Քարթլիի ու Կախեթիի թագավորությունների միացյալ բանակը (20.000) և վերջինիս կազմում գտնվող Հայ ռազմիկները (մոտ 7.000) մոտեցան ամուր պաշտպանական դիրքեր գրաված Սեֆյանների շահության բանակին (60.000, այդ թվում 12.000 հրացանակիր):
I փուլ – Հուլիսի 1-ին Քարթլիի ու Կախեթիի թագավորությունների միացյալ բանակը բանակը հարձակվեց թշնամու վրա և համառ մարտում փախուստի մատնեցին վերջինիս առաջին շարքը կազմող հրացանակիրներին, սակայն դրանից հետո հետապնդումը շարունակելու փոխարեն քրիստոնյաների բանակի հիմնական մասը սկսեց զբաղվել ավար հավաքելով:
II փուլ – Օգտվելով նրանից, որ հետապնդումը դադարել է, իսկ հակառակորդի ռազմիկներն էլ զբաղված են ավար հավաքելով, մարտակարգը վերականգնած Սեֆյանների շահության բանակը անցավ հակահարձակման և ծանր պարտության մատնեց Քարթլիի ու Կախեթիի թագավորությունների միացյալ բանակին:
III փուլ – Սեֆյանների շահության բանակը մինչև ուշ գիշեր հետապնդեց մարտերով նահանջող քրիստոնյաների բանակին և ծանր կորուստներ պատճառեց վերջինիս:
IV փուլ – Հուլիսի 2-ին Սեֆյանների շահության բանակը շարունակեց հետապնդումը, ընդ որում, թեև Կոջորի ամրոցի մոտ սկիզբ առած մարտում ծանր կորուստներ կրեց, բայց այնուհանդերձ վերջնական առավելության հասավ:
Ընդհանուր շարքից դուրս եկած 9.900 սպանվածից և 4.000 գերուց հայերը կորցրին մոտ 5.000, դաշնակիցները` մոտ 8.900 զինվոր: Թշնամին կորցրեց 14.000 զինվոր:
Марабдинская битва - состоялась 30 июня 1625 года, в ней армия Сефевидов нанесла поражение грузинским войскам. Это сражение произошло после Марткопской битвы, состоявшейся в том же году, в которой иранская армия была разгромлена.
Персы были готовы к атаке: сангары уже были выстроены, впереди были расставлены артиллерийские орудия, за которыми в четыре ряда стояли мушкетеры. Фронт персов был поставлен под предводительство Амиргуны-хана, а центром армии командовал Иса-хан Сефеви. Ночью грузины спустились с Табахмелского нагорья и на рассвете атаковали персидские укрепления. Мушкетёры и артиллерия нанесли противнику тяжёлые потери, но не смогли остановить грузинскую атаку, которая прорвала фронт и уничтожила иранский авангард, смертельно ранив Амиргуну-хана. Грузины сумели прорвать линию персидской пехоты и начали массированное наступление на центр армии Исы-хана. В пылу сражения персидские фланги не смогли помочь центру, отделились от основных сил и, согласно плану Теймураза, обратились в бегство. Победа грузин казалась почти неизбежной, но Иса-хан и его личная гвардия всё ещё упорно пытались остановить их наступление. После того как большая часть персидской армии была разгромлена, а остальная её часть оказался в окружении, один из грузинских флангов оказался вне линии соприкосновения с противником и начал праздновать свою скорую победу. В то же время кавалерия Теймураза I отошла от основного поля боя, преследуя отступающих персов. Кызылбаши воспользовались этим преимуществом, собрали свои разорванные силы, сосредоточили их вокруг личной гвардии Исы-хана, а затем предприняли мощную контратаку на грузин. Используя вновь прибывшие подкрепления под командованием Шах Бенде-хана (сефевидского наместника в Азербайджане), Иса-хан Сефеви сумел прорвать поредевшие грузинские линии и разгромить их войска, двигаясь в направлении Коджорийских ущелий.
Итак, на сей раз конница одолела-таки стрелков и артиллеристов, но цена, проплаченная за это, оказалось слишком высокой - конница потерпела серьезный урон и потеряла управление. Времени нет переводить, но вот описание битвы из моей Летописи.
5687. 1625 հուլիսի 1 - 2 – Ձագամ ամրոցի ճ-մ (= Ալգետ գետի ճ-մ), (= Մարաբդայի ճ-մ)
Թեյմուրազ I-ի և Գեորգի Սաակաձեի գլխավորած Քարթլիի ու Կախեթիի թագավորությունների միացյալ բանակը (20.000) և վերջինիս կազմում գտնվող Հայ ռազմիկները (մոտ 7.000) մոտեցան ամուր պաշտպանական դիրքեր գրաված Սեֆյանների շահության բանակին (60.000, այդ թվում 12.000 հրացանակիր):
I փուլ – Հուլիսի 1-ին Քարթլիի ու Կախեթիի թագավորությունների միացյալ բանակը բանակը հարձակվեց թշնամու վրա և համառ մարտում փախուստի մատնեցին վերջինիս առաջին շարքը կազմող հրացանակիրներին, սակայն դրանից հետո հետապնդումը շարունակելու փոխարեն քրիստոնյաների բանակի հիմնական մասը սկսեց զբաղվել ավար հավաքելով:
II փուլ – Օգտվելով նրանից, որ հետապնդումը դադարել է, իսկ հակառակորդի ռազմիկներն էլ զբաղված են ավար հավաքելով, մարտակարգը վերականգնած Սեֆյանների շահության բանակը անցավ հակահարձակման և ծանր պարտության մատնեց Քարթլիի ու Կախեթիի թագավորությունների միացյալ բանակին:
III փուլ – Սեֆյանների շահության բանակը մինչև ուշ գիշեր հետապնդեց մարտերով նահանջող քրիստոնյաների բանակին և ծանր կորուստներ պատճառեց վերջինիս:
IV փուլ – Հուլիսի 2-ին Սեֆյանների շահության բանակը շարունակեց հետապնդումը, ընդ որում, թեև Կոջորի ամրոցի մոտ սկիզբ առած մարտում ծանր կորուստներ կրեց, բայց այնուհանդերձ վերջնական առավելության հասավ:
Ընդհանուր շարքից դուրս եկած 9.900 սպանվածից և 4.000 գերուց հայերը կորցրին մոտ 5.000, դաշնակիցները` մոտ 8.900 զինվոր: Թշնամին կորցրեց 14.000 զինվոր:
Приходите в мой дом...
Re: Огнестрельная революция: Триумф огнестрела в военном деле...
Вот еще одна, довольно малоизвестная, я бы сказал вообще неизвестная битва, в котором от новых тенденции, связанных с огнестрелом, пострадали уже курды.
Битва на Таджкадашсте (из армянского, буквально "Битва на поле таджиков (турок)") сентябрь 1533 года - Османский султанат, утвердившись в центральных районах Армении, поставил себе цель ликвидировать местные курдские эмираты. Среди них самым сильным был эмират Шамседденидов Бахеша (Битлис). В итоге высокопоставленный перебежчик из Сефевидов, Уламе, получил фетву на владения землями Шамседденидов, эмир которых Шараф-эд-Дин (1507-1533), отец известного "курдского Геродота" Шараф-хана Битлиси, решил с оружием в руках повоевать за свои права. В итоге, однако, 10.000-ая османская армия, имея и численный, и технический перевес, одолела 5.000-ую курдскую армию, при том, по ходу смелой кавалерийской атаки на укрепленные полевые позиции осман, вместе с своими 700 всадниками Шараф-эд-Дин остался лежать убитым на поле боя. Эта битва поломала не только силу самих Шамседденидов Бахеша, но и в многом ликвидировала дальнейшее желание других курдских эмиратов военной силой противостоять Великой Порте.
Учитывая малоизвестность битвы, вот известные мне источники относительно нее из моей Летописи на армянском, там османский официальный историк Ибрахим Печеви, уже упомянутый Шараф-хан Битлилси, исламизированный грек Халкондил и армянин Ованнес Арчишечи:
«Մի խոսքով Հիջրի 940 թվականի աշնանը, անցած մոտ 10.000 հեծյալի և հետևակայինների` նիզակակիրների, հրաձիգների ու նետաձիգների, գլուխ և աջակցվելով Ֆիլ-Յաղուբ փաշային, Ուլամեն երկրորդ անգամ տեղի տվեց ազնվականների հորդորներին ու Խիզանի միջով մեկնեց Տաթիգայի շրջան։ Շարաֆ խանի դրոշի տակ հավաքվեցին ոչ ավելի, քանի 5.000 հոգի։ Դրա հետ միասին նա (Շամսադդինյանների էմիրության էմիր Շարաֆ-էդ-Դինը – Մ.Հ.) հիշեց շահ Թահմասպի (Սեֆյանների շահության շահ Թահմասպ I-ը – Մ.Հ.) մասին և որոշեց մեկնել Ալադաղ ու Ալաշկերտ` Մուսա-Սուլթանի և էմիրների հետևից մարդ ուղարկելով Թավրիզ, զորքը կանչելով ու Ուլամեին մարտ տալով։ Ռուզակիի ղեկավարները, սակայն, չհամաձայնեցին այդ մտքին, հատկապես Սայիդի Ալի աղա Պարտաֆին, որն այդ ժամանակ Շարաֆ խանը լիազորված վեքիլն էր, ինչպես նաև Ռուզակի ցեղի առաջնորդն ու ավագը։ Սա, անմտության ու հիմարության գերակայությունից, Շարաֆ խանի ներկայությամբ դիվանում հայտարարեց. «Եթե հանկարծ Ռուզակի աշիրաթը Ուլամայի դեմ մարտում անփութություն և եռանդի պակաս դրսևորի, ես կհավաքեմ Բաղեշի շրջանի անհավատն հայերին և նրա դեմ դուրս կգամ»։ Շարաֆ խանը, սակայն, լիակատար վարպետություն ունենալով ավազի ու աստղերի միջոցով գուշակություն անելու արվեստում, հայտարարեց. «Համաձայն ավազների վրա արված գծերի, Ուլամայի աստղն այժմ բարձրունքում է, իսկ մեր աստղն ընկնում է։ Նման պայմաններում պետք չէ մարտի մեջ մտնել»։ Այնուհանդերձ, իմաստազուրկ խոսքերի ու քրդերի դատարկախոսության երեսից նա չկարողացավ հարցին ճիշտ լուծում տալ և փոքր ջոկատով ընդունեց մարտը Ուլամեի մեծաքանակ զորքերի դեմ։ Երբ Ուլամեն մոտեցավ Թաթիգ շրջանի սահմանին, որը պատկանում էր Բաղեշին, նա նրա դեմ ելավ։ Թշնամական զորքերի հանդիպումը տեղի ունեցավ Թաթիգ ամրոցից մի քիչ հարավ։ Ուլամեն իր բանակի թիկունքը ուղղեց դեպի լեռները, իսկ հերկված դաշտն էլ, որտեղ դուրս էր գալիս առաջապահը, նա գիշերը լցրեց ջրով` զբաղվելով սեփական շարքերի ամրացմամբ։ Իր զորքի կենտրոնում և թևերում նա նետաձգներից ու ենիչերիներից մի քանի շարքեր կազմեց։ Շարաֆ խանն իր հերթին ևս շարքեր կազմեց հակառակորդի դիմաց։ Ռուզակի աշիրաթի մարդիկ իրենց ինքնավստահությամբ և անխոհեմության արդյունքում բացարձակապես ուշադրություն չդարձրին թշնամու մեծաքանակության ու մարտի համար ոչ հարմար վայրին և մարտական գործողություններ սկսեցին։ Եվ ահա քաջարի ջահելներն և ռազմիկները, նման կատաղած առյուծների ու մոլեգին հովազների, սկիզբ դրեցին ռազմական գործողությունների։ Քաջարի երիտասարդներն և վագրի հոգով ռազմիկները կատաղի առյուծների ու մոլեգին հովազների նման իրար եկան և մարտի խառնաշփոթից բարձրացված փոշին ու ճակատամարտի կրակը երկինքը հասավ։ Այն ժամանակ, երբ ճակատամարտի և մարտի կրակը հասավ Կապելլահին, Ամիր-բեկ Մահմուդին, որի վրա դրված էր Շարաֆ խանի զորքին աջակցելու պարտականությունը, իր մուլազիմամների հետ միասին իրեն կապեց դավաճանության ամոթալի սայլին և արդյունքում, դավաճանելով Շարաֆ խանը, միացավ Ուլամեին։ Այդ ժամանակ դեպքերի բերումով գնդակը խոցել էր խանի ձախ թևը ու ելել թիկունքի կողմից և արդյունքում նա բաց թողեց ձեռքից ձիու կառավարման սանձերը։ Տեսնելով դեպքերի նման զարգացումը` էմիր Շարաֆի ռազմիկները դիմեցին փախուստի, ընդ որում մոտ 700 քաջարիներ, որոնք վարպետորեն տիրապետում էին սրին՝ թշնամու իսկական որսորդներ, այդ օրը զոհվեցին։ Սրանցից 500 մարդ պատկանում էր Ռուզակի ցեղի առաջնորդների որդիներին և նրանք սպանվեցին վեքիլ Սայիդի Ալի աղայի հետ միասին, իսկ Սաքար-բեկի որդին մի քանի այլոց հետ միասին գերի բռնվեցին։ Նման դեպքերից հետո Ուլամեն այնտեղից իր սանձերն ուղղեց դեպի Վան և Ոստան վերադարձը` ոտք չդնելով Բաղեշի վիլայեթ» (Շարաֆ խան Բաղիշեցի «Պատմություն», գիրք 4, բաժին 4, գլուխ 4): «Սուլթան Ահմեդը Դիաբեքիր ուղարկեց իր մարդուն` համոզելով Ուլամեին պատերազմ սկսել Շարաֆ խանի դեմ։ Ուլամեն Դիարբեքիրի զորքով ուղղվեց Խիզան, իսկ այստեղի էլ, առաջ տարվելով սուլթան Ահմեդի մոտից, եկավ Թամիգայի շրջան և մեկնեց Բաղեշի վիլայեթ։ Այդ ճակատամարտում էլ հենց Շարաֆ խանը սպանվեց։ Հիջրի 940 թվականին սպանվեց Բաղեշի տիրակալ Շարաֆ խանը, իսկ Ուլամե Թեքելուն այդ մասին հայտնեց Ստամբուլ» (Շարաֆ խան Բաղիշեցի «Օսմանների և պարսից տիրակալների պատմություն»):
«Հիջրի 940 թվականին վերը հիշատակված Ուլամե փաշան... լքեց լեռները և անցավ փադիշահի (Օսմանյան սուլթանության սուլթան Սուլեյման I Մեծին – Մ.Հ.) կողմնակիցների կողմը։ Այդ ժամանակ քուրդ բեկերից մեկը` Բաղեշի տիրակալ Շերեֆ-բեկը (Շամսադդինյանների էմիրության էմիր Շարաֆ-էդ-Դինը – Մ.Հ.), իր վրայից նետելով փադիշահին նվիրվածության ապարանջանը, կապ հաստատեց ավազակների հետ։ Դրա հետ կապված Բաղեշի-բեկի պաշտոնը հանձնվեց Ուլամե-բեկին և, մինչ սադրազամը կելներ Ստամբուլից, նա ուղարկվեց Շերեֆ-բեկի դեմ` խռովությունը ճնշելու համար։ Ընդունելով իրեն հանձնված զորքերի նկատմամբ հրամանատարությունը` նա ճակատեց Շերեֆ-բեկի դեմ, որի զորքերը գլխովին ջարդվեցին, իսկ նրա գլուխն էլ կտրվեց։ Կտրված գլուխը Ուլամե փաշան ուղարկեց սադրազամին, որը կանգ էր առել Ջաբարլայում։ Դրանից հետո քրդերը խոսք տվեցին, որ հետագայում երբեք մասնակցություն չեն բերի խռովություններին, Բաղեշի կառավարումը հանձնվեց Շերեֆ-բեկի որդի Շամս-էդ-Դինին (Շամսադդինյանների էմիրության էմիր Շամս-էդ-Դինին (1534-1588) – Մ.Հ.), որին ուղարկվեց փադիշահի համապատասխան հրամանը, իսկ Ուլամեն էլ բավարարություն ստացավ արժեքավոր նվերներով» (Իբրահիմ Փեչևի «Պատմություն»):
«Հաջորդ տարի, երբ Հայոց 982 թվականն էր, Ուլամեն վերցրեց հեծելազորն ու եկավ Խիզան` գնալով ամիր Շարաֆի (Շամսադդինյանների էմիրության էմիր Շարաֆ-էդ-Դինի – Մ.Հ.) վրա։ Պատերազմը տեղի ունեցավ Տաջկադաշտում, որտեղ ամիր Շարաֆը զոհվեց, իսկ նրա հեծելազորից էլ ոմանք սպանվեցին, ոմանք էլ փախան» (Հովհաննես Արճիշեցի «Տարեգրություն»):
«Ուլամեն կռվում էր Սուլեյմանի (Օսմանյան սուլթանության սուլթան Սուլեյման I Մեծի – Մ.Հ.), իսկ Շարաֆ խան` Սոֆիի (Սեֆյանների շահության շահ Թահմասպ I-ի – Մ.Հ.) հովանու ներքո, և յուրաքանչյուրը օգնություն էր ցույց տալիս իր կողմնակցին, քանզի պատերազմը, իմիջիայլոց, ծագեց այս երկուսի միջև: Ի վերջո, սակայն, Ուլամեն սպանեց Շարաֆ խանին և գլուխն ուղարկեց Սուլեյմանին...։ Այս դեպքերը տեղի ունեցան 1533 թվականին...։ Ուլամեն ամեն օր ավելի ու ավելի ոգևորում էր Սուլեյմանին սկսել պատերազմը» (Խալկոնդիլես «Պատմություն»):
Битва на Таджкадашсте (из армянского, буквально "Битва на поле таджиков (турок)") сентябрь 1533 года - Османский султанат, утвердившись в центральных районах Армении, поставил себе цель ликвидировать местные курдские эмираты. Среди них самым сильным был эмират Шамседденидов Бахеша (Битлис). В итоге высокопоставленный перебежчик из Сефевидов, Уламе, получил фетву на владения землями Шамседденидов, эмир которых Шараф-эд-Дин (1507-1533), отец известного "курдского Геродота" Шараф-хана Битлиси, решил с оружием в руках повоевать за свои права. В итоге, однако, 10.000-ая османская армия, имея и численный, и технический перевес, одолела 5.000-ую курдскую армию, при том, по ходу смелой кавалерийской атаки на укрепленные полевые позиции осман, вместе с своими 700 всадниками Шараф-эд-Дин остался лежать убитым на поле боя. Эта битва поломала не только силу самих Шамседденидов Бахеша, но и в многом ликвидировала дальнейшее желание других курдских эмиратов военной силой противостоять Великой Порте.
Учитывая малоизвестность битвы, вот известные мне источники относительно нее из моей Летописи на армянском, там османский официальный историк Ибрахим Печеви, уже упомянутый Шараф-хан Битлилси, исламизированный грек Халкондил и армянин Ованнес Арчишечи:
«Մի խոսքով Հիջրի 940 թվականի աշնանը, անցած մոտ 10.000 հեծյալի և հետևակայինների` նիզակակիրների, հրաձիգների ու նետաձիգների, գլուխ և աջակցվելով Ֆիլ-Յաղուբ փաշային, Ուլամեն երկրորդ անգամ տեղի տվեց ազնվականների հորդորներին ու Խիզանի միջով մեկնեց Տաթիգայի շրջան։ Շարաֆ խանի դրոշի տակ հավաքվեցին ոչ ավելի, քանի 5.000 հոգի։ Դրա հետ միասին նա (Շամսադդինյանների էմիրության էմիր Շարաֆ-էդ-Դինը – Մ.Հ.) հիշեց շահ Թահմասպի (Սեֆյանների շահության շահ Թահմասպ I-ը – Մ.Հ.) մասին և որոշեց մեկնել Ալադաղ ու Ալաշկերտ` Մուսա-Սուլթանի և էմիրների հետևից մարդ ուղարկելով Թավրիզ, զորքը կանչելով ու Ուլամեին մարտ տալով։ Ռուզակիի ղեկավարները, սակայն, չհամաձայնեցին այդ մտքին, հատկապես Սայիդի Ալի աղա Պարտաֆին, որն այդ ժամանակ Շարաֆ խանը լիազորված վեքիլն էր, ինչպես նաև Ռուզակի ցեղի առաջնորդն ու ավագը։ Սա, անմտության ու հիմարության գերակայությունից, Շարաֆ խանի ներկայությամբ դիվանում հայտարարեց. «Եթե հանկարծ Ռուզակի աշիրաթը Ուլամայի դեմ մարտում անփութություն և եռանդի պակաս դրսևորի, ես կհավաքեմ Բաղեշի շրջանի անհավատն հայերին և նրա դեմ դուրս կգամ»։ Շարաֆ խանը, սակայն, լիակատար վարպետություն ունենալով ավազի ու աստղերի միջոցով գուշակություն անելու արվեստում, հայտարարեց. «Համաձայն ավազների վրա արված գծերի, Ուլամայի աստղն այժմ բարձրունքում է, իսկ մեր աստղն ընկնում է։ Նման պայմաններում պետք չէ մարտի մեջ մտնել»։ Այնուհանդերձ, իմաստազուրկ խոսքերի ու քրդերի դատարկախոսության երեսից նա չկարողացավ հարցին ճիշտ լուծում տալ և փոքր ջոկատով ընդունեց մարտը Ուլամեի մեծաքանակ զորքերի դեմ։ Երբ Ուլամեն մոտեցավ Թաթիգ շրջանի սահմանին, որը պատկանում էր Բաղեշին, նա նրա դեմ ելավ։ Թշնամական զորքերի հանդիպումը տեղի ունեցավ Թաթիգ ամրոցից մի քիչ հարավ։ Ուլամեն իր բանակի թիկունքը ուղղեց դեպի լեռները, իսկ հերկված դաշտն էլ, որտեղ դուրս էր գալիս առաջապահը, նա գիշերը լցրեց ջրով` զբաղվելով սեփական շարքերի ամրացմամբ։ Իր զորքի կենտրոնում և թևերում նա նետաձգներից ու ենիչերիներից մի քանի շարքեր կազմեց։ Շարաֆ խանն իր հերթին ևս շարքեր կազմեց հակառակորդի դիմաց։ Ռուզակի աշիրաթի մարդիկ իրենց ինքնավստահությամբ և անխոհեմության արդյունքում բացարձակապես ուշադրություն չդարձրին թշնամու մեծաքանակության ու մարտի համար ոչ հարմար վայրին և մարտական գործողություններ սկսեցին։ Եվ ահա քաջարի ջահելներն և ռազմիկները, նման կատաղած առյուծների ու մոլեգին հովազների, սկիզբ դրեցին ռազմական գործողությունների։ Քաջարի երիտասարդներն և վագրի հոգով ռազմիկները կատաղի առյուծների ու մոլեգին հովազների նման իրար եկան և մարտի խառնաշփոթից բարձրացված փոշին ու ճակատամարտի կրակը երկինքը հասավ։ Այն ժամանակ, երբ ճակատամարտի և մարտի կրակը հասավ Կապելլահին, Ամիր-բեկ Մահմուդին, որի վրա դրված էր Շարաֆ խանի զորքին աջակցելու պարտականությունը, իր մուլազիմամների հետ միասին իրեն կապեց դավաճանության ամոթալի սայլին և արդյունքում, դավաճանելով Շարաֆ խանը, միացավ Ուլամեին։ Այդ ժամանակ դեպքերի բերումով գնդակը խոցել էր խանի ձախ թևը ու ելել թիկունքի կողմից և արդյունքում նա բաց թողեց ձեռքից ձիու կառավարման սանձերը։ Տեսնելով դեպքերի նման զարգացումը` էմիր Շարաֆի ռազմիկները դիմեցին փախուստի, ընդ որում մոտ 700 քաջարիներ, որոնք վարպետորեն տիրապետում էին սրին՝ թշնամու իսկական որսորդներ, այդ օրը զոհվեցին։ Սրանցից 500 մարդ պատկանում էր Ռուզակի ցեղի առաջնորդների որդիներին և նրանք սպանվեցին վեքիլ Սայիդի Ալի աղայի հետ միասին, իսկ Սաքար-բեկի որդին մի քանի այլոց հետ միասին գերի բռնվեցին։ Նման դեպքերից հետո Ուլամեն այնտեղից իր սանձերն ուղղեց դեպի Վան և Ոստան վերադարձը` ոտք չդնելով Բաղեշի վիլայեթ» (Շարաֆ խան Բաղիշեցի «Պատմություն», գիրք 4, բաժին 4, գլուխ 4): «Սուլթան Ահմեդը Դիաբեքիր ուղարկեց իր մարդուն` համոզելով Ուլամեին պատերազմ սկսել Շարաֆ խանի դեմ։ Ուլամեն Դիարբեքիրի զորքով ուղղվեց Խիզան, իսկ այստեղի էլ, առաջ տարվելով սուլթան Ահմեդի մոտից, եկավ Թամիգայի շրջան և մեկնեց Բաղեշի վիլայեթ։ Այդ ճակատամարտում էլ հենց Շարաֆ խանը սպանվեց։ Հիջրի 940 թվականին սպանվեց Բաղեշի տիրակալ Շարաֆ խանը, իսկ Ուլամե Թեքելուն այդ մասին հայտնեց Ստամբուլ» (Շարաֆ խան Բաղիշեցի «Օսմանների և պարսից տիրակալների պատմություն»):
«Հիջրի 940 թվականին վերը հիշատակված Ուլամե փաշան... լքեց լեռները և անցավ փադիշահի (Օսմանյան սուլթանության սուլթան Սուլեյման I Մեծին – Մ.Հ.) կողմնակիցների կողմը։ Այդ ժամանակ քուրդ բեկերից մեկը` Բաղեշի տիրակալ Շերեֆ-բեկը (Շամսադդինյանների էմիրության էմիր Շարաֆ-էդ-Դինը – Մ.Հ.), իր վրայից նետելով փադիշահին նվիրվածության ապարանջանը, կապ հաստատեց ավազակների հետ։ Դրա հետ կապված Բաղեշի-բեկի պաշտոնը հանձնվեց Ուլամե-բեկին և, մինչ սադրազամը կելներ Ստամբուլից, նա ուղարկվեց Շերեֆ-բեկի դեմ` խռովությունը ճնշելու համար։ Ընդունելով իրեն հանձնված զորքերի նկատմամբ հրամանատարությունը` նա ճակատեց Շերեֆ-բեկի դեմ, որի զորքերը գլխովին ջարդվեցին, իսկ նրա գլուխն էլ կտրվեց։ Կտրված գլուխը Ուլամե փաշան ուղարկեց սադրազամին, որը կանգ էր առել Ջաբարլայում։ Դրանից հետո քրդերը խոսք տվեցին, որ հետագայում երբեք մասնակցություն չեն բերի խռովություններին, Բաղեշի կառավարումը հանձնվեց Շերեֆ-բեկի որդի Շամս-էդ-Դինին (Շամսադդինյանների էմիրության էմիր Շամս-էդ-Դինին (1534-1588) – Մ.Հ.), որին ուղարկվեց փադիշահի համապատասխան հրամանը, իսկ Ուլամեն էլ բավարարություն ստացավ արժեքավոր նվերներով» (Իբրահիմ Փեչևի «Պատմություն»):
«Հաջորդ տարի, երբ Հայոց 982 թվականն էր, Ուլամեն վերցրեց հեծելազորն ու եկավ Խիզան` գնալով ամիր Շարաֆի (Շամսադդինյանների էմիրության էմիր Շարաֆ-էդ-Դինի – Մ.Հ.) վրա։ Պատերազմը տեղի ունեցավ Տաջկադաշտում, որտեղ ամիր Շարաֆը զոհվեց, իսկ նրա հեծելազորից էլ ոմանք սպանվեցին, ոմանք էլ փախան» (Հովհաննես Արճիշեցի «Տարեգրություն»):
«Ուլամեն կռվում էր Սուլեյմանի (Օսմանյան սուլթանության սուլթան Սուլեյման I Մեծի – Մ.Հ.), իսկ Շարաֆ խան` Սոֆիի (Սեֆյանների շահության շահ Թահմասպ I-ի – Մ.Հ.) հովանու ներքո, և յուրաքանչյուրը օգնություն էր ցույց տալիս իր կողմնակցին, քանզի պատերազմը, իմիջիայլոց, ծագեց այս երկուսի միջև: Ի վերջո, սակայն, Ուլամեն սպանեց Շարաֆ խանին և գլուխն ուղարկեց Սուլեյմանին...։ Այս դեպքերը տեղի ունեցան 1533 թվականին...։ Ուլամեն ամեն օր ավելի ու ավելի ոգևորում էր Սուլեյմանին սկսել պատերազմը» (Խալկոնդիլես «Պատմություն»):
Приходите в мой дом...
Re: Огнестрельная революция: Триумф огнестрела в военном деле...
Вот еще одна интересная битва, хотя по времени более поздняя, но, по моему, по теме:
Битва на реке Иори, известная также как Какабетское сражение, — произошла 7 ноября 1800 года, в ходе которой вторгшееся в пределы Картли-Кахетинского царства (Грузии) войско Умма-хана аварского, находившегося вкупе с оппозиционным грузинским царевичем Александром, потерпело сокрушительное поражение от двух русских батальонов генерал-майоров Ивана Лазарева и Василия Гулякова совместно с грузинским ополчением царевичей Иоанна и Баграта.
Конница горцев, переправившись на левый берег, атаковала с двух сторон русских. Из его каре был открыл штуцерный (ружейный) и картечный (артиллерийский) огонь по неприятелю. Последний, понеся тяжелые потери была обращена в беспорядочное бегство.
Битва на реке Иори, известная также как Какабетское сражение, — произошла 7 ноября 1800 года, в ходе которой вторгшееся в пределы Картли-Кахетинского царства (Грузии) войско Умма-хана аварского, находившегося вкупе с оппозиционным грузинским царевичем Александром, потерпело сокрушительное поражение от двух русских батальонов генерал-майоров Ивана Лазарева и Василия Гулякова совместно с грузинским ополчением царевичей Иоанна и Баграта.
Конница горцев, переправившись на левый берег, атаковала с двух сторон русских. Из его каре был открыл штуцерный (ружейный) и картечный (артиллерийский) огонь по неприятелю. Последний, понеся тяжелые потери была обращена в беспорядочное бегство.
Приходите в мой дом...
Re: Огнестрельная революция: Триумф огнестрела в военном деле...
Канал "Историческое оружиеведение" продолжает знакомить читателей с исследованиями в области экспериментального оружиеведения. Несколько ранее на канале были опубликованы статьи об опытах с средневековыми требушетами и английскими длинными луками. Сегодня вниманию любителей оружия предлагается материал, рассказывающий о результатах испытаний двух дульнозарядных пистолетов - с колесцовым замком, изготовленного около 1620 года, и с кремневым замком, изготовленного около 1700 года.
Испытания были проведены в 1988 - 1989 годах специалистами всемирно известного Арсенала в Граце, музея, который называют Главной Оружейной палатой Австрии, и который насчитывает около 32.000 единиц хранения, из которых 4.259 только пистолетов. Причем ранее это был именно арсенал: он был построен в 1642 - 1645 годах и рассчитан на хранение вооружения для 16.000 солдат.
Исследование, проведенное специалистами музея было первым по-настоящему научным исследованием и сегодня стало едва ли не классическим. Полученная в ходе испытаний информация дает представление об основных свойствах испытанного оружия, включая скорость пули, траектории, уровни энергии и проникающую способность. Было опробовано 14 образцов оружия, изготовленного с 1571 по 1750 год, с примерно равным количеством экземпляров XVI, XVII и XVIII веков. Испытывались мушкеты, винтовки и пистолеты. В условиях специально оборудованного полигона из них было сделано в общей сложности 3254 выстрелов. В этой статье, как было отмечено выше, будет рассказано о результатах, показанных пистолетами (о результатах испытания мушкетов будет рассказано в следующей статье).
Описание оружия
Пистолет с колесцовым замком (далее ПКЗ) был изготовлен около 1620 года, имел длину ствола 480 мм, вес 1,59 кг, калибр 12,3 мм. Стреляли из него круглой пулей диаметром 11,8 мм, весом 9,54 г. Заряд черного пороха весил 6 г.
Пистолет с колесцовым замком.
Пистолет с ударно-кремневым замком (далее ПУКЗ) был изготовлен около 1700 года, имел длину ствола 332 мм, весил 1.16 кг, калибр 13,7 мм. Стреляли из него круглой пулей диаметром 13,5 мм, весом 14,45 г. Заряд черного пороха весил 5 г.
Пистолет с ударно-кремневым замком.
Для сравнения с современными пистолетами исследователи выбрали знаменитый Глок 17 (далее Глок) с длиной ствола 114 мм, весом 0,66 кг, калибром 8,82 мм. Стреляли из него стандартной пулей диаметром 9,3 мм, весом 8 г. Заряд пороха весил 0,4 г.
Пистолет Глок 17.
Приходите в мой дом...
Re: Огнестрельная революция: Триумф огнестрела в военном деле...
Скорость полета пули
начальная: ПКЗ - 438 м/с; ПУКЗ - 385 м/с; Глок - 360 м/с.
на расстоянии 7,5 - 8,5 м: ПКЗ - 416 м/с; ПУКЗ - 362 м/с; Глок - нет данных\.
на расстоянии 30 м: ПКЗ - 365 м/с; ПУКЗ - 323 м/с; Глок - 342 м/с
Энергия
ПКЗ - 917 Дж; ПУКЗ - 1071 Дж; Глок - 518 Дж
Максимальная дальность
ПКЗ - 812 м; ПУКЗ - 883 м; Глок - 1650 м.
Разброс (на дистанции 30 м)
по высоте: ПКЗ - 26 см; ПУКЗ - 23,5 см; Глок - 13,5 см
по ширине: ПКЗ - 36,5 см; ПУКЗ - 18 см; Глок - 15,2 см
Пробитие
Стальной мишени на дистанции 30 м: ПКЗ - 2 мм; ПУКЗ - 2 мм; Глок - 2 мм.
Сосновой доски на дистанции 100 м: ПКЗ - 121 мм; ПУКЗ - 114 мм; Глок - 126 мм.
Раневая полость
Раневая полость при стрельбе с расстояния 9 м из пистолета с ударно-кремневым замком по желатиновому бруску составила 23 куб. см (для сравнения, раневая полость при стрельбе из мушкета на таком же расстоянии по такому же бруску дала полость в 369 куб. см. Диаметр пули 16,6 см, вес пули 26,73 г, начальная скорость полета пули 455 м/с).
Самым, наверное, интересным был опыт, в котором из пистолета стреляли в нагрудник, предназначенный для защиты лошади и изготовленный в Аугсбурге между 1570 и 1580 годами. Это была стальная пластина толщиной 2,8 - 3,0 мм с твердостью по Бринеллю 290 HB, укрепленная на мешке с песком. Стреляли из пистолета с колесцовым замком пулей, весом в 9,54 г.
В момент встречи с целью пуля двигался с расчетной скоростью 436 м/с и кинетической энергией 907 Дж. Она пробила пластину, но при этом пуля потеряла почти всю энергию, сильно деформировалась, потеряв 24% своей первоначальной массы, и застряла в полотне мешка, не проникнув в песок. Исследователи пришли к выводу, что человек, получивший такой же удар, отделался бы синяком.
Французский рейтар начала XVII века.
Заключение исследователей
Пистолеты показали себя гораздо лучше, чем ожидалось. На близких дистанциях, подходящих для этого оружия, они давали попадание в 85% и 99% случаев. Конечно, пистолеты не обладали начальной скоростью пули, выпущенной из оружия с более длинным стволом, и, следовательно, и имели меньшую энергию, но все равно могли повредить любую цель, в которую попадали с близкого расстояния, даже если наносили сублетальные раны. Это помогает объяснить, почему появление рейтар с их кавалерийскими пистолетами стало таким важным явлением в войнах XVI века. Как сказал один из исследователей этого периода,
"Не пехота, а кавалеристы, вооруженные пистолетами, положили конец долгому господству тяжелого всадника, вооруженного копьем".
Ремарка от "Исторического оружиеведения"
Говоря о точности стрельбы, продемонстрированной испытанными пистолетами, следует, однако, учитывать тот факт, что выстрел производились их жестко закрепленного в специальном станке оружия. Результаты же стрельбы из пистолета, удерживаемого одной рукой человеком, находящимся на лошади, были таковы, что
"при стрельбе из пистолета с лошади на 30 шагах пуля могла попасть только случайно".
Приходите в мой дом...
Re: Огнестрельная революция: Триумф огнестрела в военном деле...
Прошу мнение специалистов:
В романе "Сорок пять" Дюма при штурме города Кагор есть такой пассаж:
– Ну-ка, бойся! Ну-ка, дрожи теперь, трус!
Вокруг свистели пули; они пронзительно шипели, расплющиваясь о латы Генриха, с глухим шумом пробивали знамя.
Эпизод относится к 1580-ому году.
А теперь вопрос:
Неужели даже в 1580-ом году существовали латы, которые могли выдержать пули?
Мне этот вопрос интересует уже больше с десятка лет
В романе "Сорок пять" Дюма при штурме города Кагор есть такой пассаж:
– Ну-ка, бойся! Ну-ка, дрожи теперь, трус!
Вокруг свистели пули; они пронзительно шипели, расплющиваясь о латы Генриха, с глухим шумом пробивали знамя.
Эпизод относится к 1580-ому году.
А теперь вопрос:
Неужели даже в 1580-ом году существовали латы, которые могли выдержать пули?
Мне этот вопрос интересует уже больше с десятка лет
Приходите в мой дом...
Re: Огнестрельная революция: Триумф огнестрела в военном деле...
Визуализация Большого Государева наряда Ивана Грозного.
Приходите в мой дом...
Re: Огнестрельная революция: Триумф огнестрела в военном деле...
Кстати, думаю тему нужно дополнить Битвой под Оршей 08.09.1514 года. По ходу битвы армия Великого княжества Литовского и Королевства Польского на своем правом фланге и центре заманили армию русских под огонь огнестрельного оружия и нанесли тяжелые потери, что и решило исход сражения. Из Википедии:
После провала атаки полка князя Булгакова Челяднин ввёл в бой основные силы. Передовой полк под командой князя Ивана Тёмка-Ростовского атаковал позиции пехоты противника. Левофланговый отряд князя Ивана Пронского пошёл в атаку на правый фланг литовского посполитого рушения Юрия Радзивилла. Сигизмунд Герберштейн в своих «Записках о Московии» (1549) пишет, что литовцы после упорного сопротивления намеренно обратились в бегство и навели противника в узкое место между оврагов и ельником под свои пушки. Залп литовской артиллерии стал сигналом для общей контратаки.
После провала атаки полка князя Булгакова Челяднин ввёл в бой основные силы. Передовой полк под командой князя Ивана Тёмка-Ростовского атаковал позиции пехоты противника. Левофланговый отряд князя Ивана Пронского пошёл в атаку на правый фланг литовского посполитого рушения Юрия Радзивилла. Сигизмунд Герберштейн в своих «Записках о Московии» (1549) пишет, что литовцы после упорного сопротивления намеренно обратились в бегство и навели противника в узкое место между оврагов и ельником под свои пушки. Залп литовской артиллерии стал сигналом для общей контратаки.
Приходите в мой дом...