milhistory.net

Воин301.

Էթի_ունիները Հայկական հին տոհմերից էն,ինչպես մնացած հայկական տոհմերը ..._ունի վերջածանցով։

Շատ պարզ լոգիկա է։

Միանշանակ չենք կարող ասել, կարծում եմ էթիունին նույն «տոհւք» ցեղն է, ահա թե ինչ է գրված այդ մասին ամենամատչելի աղբյուրում՝ Վիքիում
«Տուս»-ը տեղանուն դարձած ցեղանուն է։ Գրաբարում Տուսի ուղղականը՝ Տուհքն է, սեռականը՝ Տուաց։ Հետևաբար, նոր կազմավորվող հայ ժողովրդի մասը կազմող տուհ ցեղից և տուհ ցեղանունից կազմված Տուհք գավառանունը Տուս-Տուհքն է։

Էթիունի Տոհմի տեսակետը ավելի մոտ է իրականությանը։
Թերևս դա ապացույց չէ։

Տուհքը նույնացնում եմ Տորքի հետ։
Տուս Տալի հետ,տուր։
Դա ընդհամենը բառեր են։

Ես մնում եմ այն կարծիքին որ Էթիունիները Տոհմ են Հայկական։

Հարգանքներով։

Ցավոք սրտի մեզ հայտնի չէ այդ անունով որևէ տոհմ, եթե լինեին ես շատ ուրախ կլինեի:

История


Ինչ ՞ ազգեր կայն ուրարտուի ժամանակ .

.
GPT-4o mini

Ուրարտուի ժամանակ (մ.թ.ա. 9-6-րդ դարեր) այս տարածաշրջանում բնակվում էին մի շարք ազգեր և ցեղեր, որոնցից առավել հայտնի են.

Ուրարտացիներ - հիմնական ազգ, որը ստեղծել է Ուրարտուի թագավորությունը, որի կենտրոնը գտնվում էր ներկայիս Հայաստանի տարածքում:
Հայեր - Ուրարտուի ժամանակաշրջանում հայերի նախնիները բնակվում էին այս տարածքում, և նրանց մշակույթը և լեզուն զարգանում էին:
Ասորիներ - հարևան ազգ, որը բնակվում էր հարավում և հաճախ առնչվում էր Ուրարտուի հետ:
Ֆրիգիացիներ - այս ազգը բնակվում էր Ուրարտուի արևմտյան սահմաններում:
Միտանացիներ - այս ազգը բնակվում էր Ուրարտուի հարավ-արևելյան մասերում:
Սկյութներ - այս ցեղը, որը հայտնի էր իր միգրացիաներով, կարող էր նաև առնչվել Ուրարտուի տարածքներին:
Այս ազգերի միջև տեղի էին ունենում տարբեր քաղաքական, տնտեսական և մշակութային փոխգործակցություններ, որոնք ազդում էին տարածաշրջանի պատմության վրա:

Մանրամասն պատմի նրանց մասին

.
GPT-4o mini



Ուրարտուի ժամանակաշրջանում (մ.թ.ա. 9-6-րդ դարեր) այս տարածաշրջանում բնակվող ազգերի մասին մանրամասն տեղեկություններ են հետևյալը:

1. Ուրարտացիներ
Պատմություն: Ուրարտուի թագավորությունը հիմնադրվել է մ.թ.ա. 9-րդ դարում, և այն հասել է իր ծաղկման ժամանակաշրջանին մ.թ.ա. 8-7-րդ դարերում:
Մշակույթ: Ուրարտացիները հայտնի էին իրենց ճարտարապետությամբ, հատկապես ամրոցներով և տաճարներով: Նրանք օգտագործում էին կավե գրագրություն և զարգացրել էին իրենց սեփական լեզուն:
Տնտեսություն: Ուրարտուի տնտեսությունը հիմնված էր գյուղատնտեսության, անասնապահության և առևտրի վրա: Նրանք նաև հայտնի էին մետաղագործությամբ:
2. Հայեր
Պատմություն: Հայերը Ուրարտուի ժամանակաշրջանում բնակվում էին այս տարածքում, և նրանց մշակույթը և լեզուն զարգանում էին:
Մշակույթ: Հայկական մշակույթը, որը ձևավորվել էր Ուրարտուի ազդեցության տակ, ներառում էր երաժշտություն, պարեր, և ժողովրդական ավանդույթներ:
Տնտեսություն: Հայերը զբաղվում էին գյուղատնտեսությամբ, այգեգործությամբ և անասնապահությամբ:
3. Ասորիներ
Պատմություն: Ասորիները բնակվում էին Ուրարտուի հարավում, և նրանց թագավորությունը (Ասորեստան) հաճախ հակամարտում էր Ուրարտուի հետ:
Մշակույթ: Ասորիները հայտնի էին իրենց գրավոր մշակույթով, արվեստով և գիտությամբ: Նրանք ստեղծել էին մեծ գրադարաններ և զարգացրել էին մաթեմատիկա և աստղագիտություն:
Տնտեսություն: Ասորիների տնտեսությունը հիմնված էր առևտրի և գյուղատնտեսության վրա, և նրանք հաճախ առևտուր էին անում Ուրարտուի հետ:
4. Ֆրիգիացիներ
Պատմություն: Ֆրիգիացիները բնակվում էին Ուրարտուի արևմտյան սահմաններում, և նրանց թագավորությունը հայտնի էր իր ուժեղ բանակով:
Մշակույթ: Ֆրիգիացիները հայտնի էին իրենց երաժշտությամբ, արվեստով և ձեռագործությամբ:
Տնտեսություն: Նրանք զբաղվում էին գյուղատնտեսությամբ, հատկապես հացահատիկի մշակությամբ, և առևտրով:
5. Միտանացիներ
Պատմություն: Միտանացիները բնակվում էին Ուրարտուի հարավ-արևելյան մասերում, և նրանց թագավորությունը հայտնի էր իր ռազմական ուժով:
Մշակույթ: Միտանացիները զարգացրել էին իրենց սեփական մշակույթը, որը ներառում էր արվեստ, երաժշտություն և կրոնական ավանդույթներ:
Տնտեսություն: Նրանք զբաղվում էին գյուղատնտեսությամբ և առևտրով, և հաճախ առնչվում էին Ուրարտուի հետ:
6. Սկյութներ
Պատմություն: Սկյութները միգրացիոն ցեղեր էին, որոնք հայտնի էին իրենց ռազմական ուժով և շարժունակությամբ:
Մշակույթ: Սկյութները հայտնի էին իրենց զենքերով, զարդերով և արվեստով:
Տնտեսություն: Նրանք հիմնականում զբաղվում էին անասնապահությամբ և առևտրով, և հաճախ ներխուժում էին հարևան տարածքներ:
Այս ազգերի միջև տեղի էին ունենում տարբեր քաղաքական, տնտեսական և մշակութային փոխգործակցություններ, որոնք ազդում էին տարածաշրջանի պատմության վրա:

Վաղուց եմ նկատել, որ, ակնհայտորեն մեր ազգի «բարեկամների» կողմից այնպես է արվել, որ այսպես կոչված «Ուրարտուին» վերաբերող բոլոր տերմինները սեպագրերից թարգմանվել են այնպես, որ դրանք ՀՆԱՐԱՎՈՐԻՆՍ ՀԵՌՈՒ ԼԻՆԵՆ ՀԱՅԵՐԵՆԻՑ:

Խնդիրը կայանում է նրանում, որ սեպագրերի մի շարք նշաններ ոչ միանշանակ տառային համարժեքներ ունեն և կարող են կարդացվել մեկից ավելի տարբերակներով: Օրինակ՝ «ու»-ն կարող է կարդացվել որպես «ա», «ի»-ն՝ «ա», «բ»-ն՝ «վ», «է»-ն՝ «ե», «ս»՝-ն՝ «ց», «շ», «ծ» կամ հակառակը, «տ»՝-ն՝ «դ» կամ «թ» կամ հակառակը և այլն: Արդյունքում, սակայն, մեր ազգի «բարեկամները», ակնհայտորեն «պատահաբար», այնպես են վերծանել արձանագրությունները, որ դրանց արդյունքը հնարավորինս հեռու լինի հայերենից:

Օրինակ, բնական հարց է ծագում, ինչո՞ւ հենց «ԲԻայնիլի», այլ ոչ թե «Վան(իլի)», ինչո՞ւ հենց «ԷրԷԲունի» այլ ոչ թե «Երևան», ինչո՞ւ հենց «Էրմինիա» այլ ոչ թե «Արմեն» և այլն: Սա կարող էր լինել պատահականություն, եթե գոնե երբեմն հանդիպեին նաև հայերին մոտիկ տարբերակներ, սակայն, քանի որ բոլոր տարբերակներում արդյունքն այնպես է կառուցվել, որ այն ՄԻՇՏ ՀՆԱՐԱՎՈՐԻՆՍ ՀԵՌՈՒ ԼԻՆԻ ՀԱՅԵՐԵՆԻՑ, միտումն ակնհայտ է՝ այնպես անել ամեն ինչ, որ իրավիճակը հեռու լինի հայերենից:

Արդյունքում, ելնելով այն կանխավարկածից, որ այստեղ կա միտում, ինքս այսպես կոչված «ուրարտական» տերմինները վաղուց արդեն սովոր եմ դիտարկել մի քանի տարբերակներով, կարծես լուծելիս լինեմ յուրօրինակ մի ռեբուս:

Եվ այսպես, քննարկելով այսպես կոչված «ուրարտական» արքաների անունները, ես կազմեցի ընդհանուր նման մի ՑԱՆԿ և հավանական եմ համարում, որ.

«Ռուսա»-ն դա հենց «Առուշա»-նն է – իրոք, անվան սկզբի «ա»-ն կա հենց իր անունը պարունակող «ասորեստանյան» արձանագրությունում, սակայն մեր ազգի «բարեկաները» բնականաբար վերցրել են ոչ թե սա, այլ՝ ասորեստանյան տարբերակը, որտեղ «ռ»-ի դիմացի ձայնավորը սովորաբար կորում է:

Իր հերթին, աստիճանաբար այն մտքին եմ գալիս, որ «Սարդուր»-ը դա «Ծատուր»-ն է, երբ առաջին «ր»-ն որոշ տարբերակներում չի հանդիպում, բայց կրկին, «ինչպես և հարկն է», անունը հեռացվել է հայերենից:

Նույն կերպ մտածում եմ, որ «Իշպուինի»-ն դա «Ասպունի»-ի նման մի բառ է, որն իր հիմքում ունի «Ասպ» արմատը:

Առայժմ մտածում եմ «Լուտիպրի»-ի վրա, չբացառելով, որ «լ»-ն հնարավոր է որպես «ղ» կարդալ:

Այս առումով առայժմ չեմ որոշակիացնել նաև «Մենուա»-ն, երբ տարբերակ կա այն դիտարկել որպես «Միայնակ» կամ սկզբում «Ար»-ով:

Եվ վերջապես հարկ է նշել, որ դեռևս լուսահոգի Ռ. Իշխանյանն էր նշում, որ իրականում ոչ թե «Արգիշտի» է, այլ՝ «Արա», երբ «գիշտը» նորխուռիական ածանց է, իսկ «ի»-ն՝ վերջավորություն:

"Урарту" есть Армения...

Видео

Հնագույն դարերի Հայոց պատմությունն ավանդականորեն ՎԱՏ Է ՈՒՍՈՒՄՆԱՍԻՐՎԱԾ, իսկ, ինչ էլ որ այնուհանդերձ ուսումնասիրված է, շարադրված է «դուք փոքր ազգ եք» լույսի ներքո, երբ անհաջողությունները շեշտադրվում էին, իսկ հաջողությունները՝ մատնվում մոռացության: Տեսեք:

Մ.թ.ա. 714 թ-ին, կյանքի կոչելով վերջին տարիներին Արարատյան թագավորության դեմ մղվող իր ռազմավարական ծրագրի գլխավոր փուլը, Ասորեստանի թագավորության արքա Սարգոն II-ը (մ.թ.ա. 721-705) ԾԱՆՐ ՀԱՐՎԱԾ ՀԱՍՑՐԵՑ ՀԱՅԵՐԻՆ: Այս արշավանքը մանրամասն նկարագրված է և ուսումնասիրված է ոչ վատ, չնայած, ինչպես «բնականաբար պահանջում են ժանրի կանոնները», այնուհանդերձ չեն շեշտադրված բացառիկ այն դրական տեղեկությունները, որ թշնամին հայտնում է Հայոց ռազմական մեքենայի մասին: Փոխարենը շեշտադրված են Մուսասիրի թալանը և Առուշան I-ի (մ.թ.ա. 734-713) իբր ինքնասպանության դրվագը: Ավելին, շարունակելով նույն ոճով, սովորաբար ասվում է նաև, որ այս դեպքերից հետո Արարատյան թագավորությունն աստիճանաբար դեպի անկում է գնում՝ Մերձավոր Արևելքում առաջնությունը վերջնականապես զիջելով Ասորեստանի թագավորությանը: Իրականությունը, սակայն, ինչպես և երևի արդեն գլխի ընկաք, մեղմ ասած մի քիչ ԱՅԼ ՏԵՍՔ ՈՒՆԻ:

Այսպես, Առուշան I-ին հաջորդեց նրա մարտունակ որդի Արա IV-ը (մ.թ.ա. 713-685), որը ոչ միայն չենթարկվեց պաշտոնական Նինվեին, այլև հարավային այդ գիշատչի նկատմամբ ՀԱՎԱԿՆՈՏ և նույնիսկ ՆԱԽԱՀԱՐՁԱԿ դիրքորոշում որդեգրեց: Այս կապակցությամբ ասորեստանյան հետախուզական զեկուցագրերից մեկն, օրինակ, նկատի ունենալով մ.թ.ա. 700-ական թվականների ամենասկզբին Անդրեփրատյան Ծոփքում և Կիլիկիայի արևելքում վերջին տարիներին ձեռք բերված ասորեստանյան տիրույթների դրությունը, ԱՆՀԱՆԳՍՏՈՒԹՅԱՄԲ ԶԳՈՒՇԱՑՆՈՒՄ Է, թե. «Ուրարտուի թագավորն ասել է. «Ձեր ունեցած զորքերով Կումայայում բռնեք Ասորեստանի թագավորի նահանգապետներին ու քարշ տվեք ինձ մոտ»»,- ինչից հետո նույն հետախույզն ավելացնում է, որ. «Նրանք դեռևս չեն գործադրել հրամանը, բայց Արիաեն շատ մտահոգված է և աղերսում է, որ անհապաղ զորքեր ուղարկվեն»: Նույն տարիներին վերաբերող մեկ այլ զեկուցագիր իր հերթին հայտնում է դիվերսիոն ոճի ընդհարումների մասին, իսկ երրորդն էլ ներկայացնում է ընդհանուր ողջ այն լարված դրությունը, որը ստեղծվել էր երկու թագավորությունների սահմանային շրջաններում: Սա, սակայն, ամբողջը չէ:
Իրոք, դատելով ըստ ամենայնի, ասորեստանյան հետախույզների վախերը խիստ տեղին էին, քանզի շուտով սկիզբ առան ԿՈՆԿՐԵՏ ԳՈՐԾՈՂՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ, երբ մ.թ.ա. 708-706 թվականներին Կոմագենեի իշխան Մութթալուի ընդհանուր հրամանատարությամբ գործող Արարատյան թագավորության մասերի բաժանված բանակը ասպատակեց Հյուսիսային Ասորիքը ու Կիլիկիայի արևելքը, ինչի արդյունքում ոչնչացվեցին թշնամական 300 կայազորներ: Այս կապակցությամբ հատկանշական է արդեն Սարգոն II-ի պաշտոնական արձանագրություններից մեկը, որը, պահպանելով գոռոզ և ստահոդ սովորական տոնայնությունը, այնուհանդերձ, կարծես հենց միայն ատամների արանքից, ընդունում է հայերի հաջողությունները: «Մութալլուն անմիտ և նենգավոր մի մարդ էր»,- ասվում է այդ արձանագրությունում,- «որը, չվախենալով աստվածների անուններից, չարություններ էր դավում: Նա մտադրվում էր թշնամանալ` ՀՈՒՅՍԸ ԴՆԵԼՈՎ ՈՒՐԱՐՏՈՒԻ ԹԱԳԱՎՈՐ ԱՐԳԻՇՏԻԻ ՎՐԱ՝ մի նեցուկ, որը չէր կարող նրան փրկել...: Եվ ահա, մինչ ես փորձում էի բնաջնջել Բիթ-Տականն ու Արամը..., այդ Մութալլուն, որը Մուշկերի երկրից էր, հարձակվեց Կուե երկրի իմ փոխնորդի և 300 քաղաքների վրա: Նա ասպատակեց և ավերեց այս քաղաքները, այրեց դրանք կրակով ու շատ գերիներ վերցրեց»: Հետաքրքիր է, որ Սարգոն II-ի մեկ այլ արձանագրություն, նկատի ունենալով Մութալլուի ռազմական հնարավորությունները մինչ այս հարձակումը, դրանք սահմանում է «150 մարտակառք, 1.500 հեծյալ, 20.000 նետաձիգ և 1.000 վահանակիր ու նիզակակիր զինվորներ» չափով:

Պաշտոնական Նինվեի խնդիրները, սակայն, միայն սրանով չէին սահմանափակվելու, քանզի, մ.թ.ա. 708-706 թվականների իրադարձությունները համարելով տերունական փառքի նսեմացում, մ.թ.ա. արդեն 705 թ-ին, անցած սեփական հարվածային լավագույն ուժերի գլուխ, Հայաստանի հարավ-արևմտյան ուղղությամբ արշավանքի ելավ արդեն ՍԱՐԳՈՆ II-Ն ԱՆՁԱՄԲ: Արդյունքում՝ տեղի ունեցավ մեր պատմության ՓԱՌԱՀԵՂ, ՍԱԿԱՅՆ ՄՈՌԱՑՎԱԾ ՃԱԿԱՏԱՄԱՐՏԵՐԻՑ ՄԵԿԸ - մ.թ.ա. 705 թ-ին Լեռնային Կիլիկիայի ճ-մ-ում Արա IV-ի գլխավորած Արարատյան թագավորության բանակը (մոտ 70.000) ջախջախեց Սարգոն II-ի գլխավորած Ասորեստանի թագավորության բանակին (մոտ 120.000), երբ հայերը կորցրին մոտ 5.000, իսկ թշնամին` մոտ 40.000 զինվոր, ընդ որում սպանվածների թվում էր նաև Սարգոն II-ը:

Լսե՞լ էիք այս ճակատամարտի մասին: ՉԷԻՔ ԼՍԵԼ, իսկ արժեր, որ լսած լինեիք, քանզի սա մոռացված և խորհրդային պատմագիտության կողմից համարյա ուշադրության չարժանացած այն ճակատամարտերից մեկն է, որը ԷԱԿԱՆՈՐԵՆ ՓՈԽՈՒՄ Է Ասորեստանի ու Արարատյան թագավորությունների միջև մղվող հակամարտության արդյունքի վերաբերյալ պատկերացումները և նրան տալիս է լիովին նոր մի բովանդակություն: Իրոք, Լեռնային Կիլիկիայում տեղի ունեցած այս ճակատամարտով էլ հենց, որտեղ սպանվեց Սարգոն II-ը, ըստ էության, իրենց ՎԵՐՋԸ ԳՏԱՆ Ասորեստանի թագավորության գրեթե ՀԱԶԱՐԱՄՅԱ ՀԱՎԱԿՆՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ Հայաստանի նկատմամբ, իսկ Արարատյան թագավորությունն էլ ի վերջո խաղաղ զարգացման հնարավորություն ստացավ:

Վերջում ավելացնենք, այս մասին վերևում էլ մի թեթև խոսվեց, որ ասորա-բաբելոնյան աղբյուրներն ունեին տեղեկատվությունը հայտնելու իրենց յուրօրինակ ոճը, որտեղ ՍՈՒՏԸ ԲԱՐՁՐԱՑՎԱԾ ԷՐ ԼԻՈՎԻՆ ՊԱՇՏՈՆԱԿԱՆ ՄԱԿԱՐԴԱԿԻ: Այստեղ ի վիճակի էին չնչին հաջողությունը լիովին ուռճացնել ընդուպ մինչև տիեզերական մակարդակի, իսկ անհաջողությունների մասին էլ սովորաբար ուղղակի լռում էին: Մեր կողմից քննարկվող դեպքում, սակայն, քանզի սպանվել էր Սարգոն II-ը, լռել ուղղակի հնարավոր չէր:

Արդյունքում՝ «Բաբելոնյան ժամանակագրություն»-ն ուղղակի սեղմ կերպով հայտնում է, որ իր կառավարման. «16-րդ տարում Շարուքենը Տավալ գնաց»: Այստեղ «Տավալ»-ը Տավրոսյան լեռնաշղթան է, իսկ, կոնկրետ դեպքերի տրամաբանությունն էլ հաշվի առնելով, այն Կիլիկիայի արևելքում տարածվող Անտիտավրոսյան լեռնաշղթան է՝ արձանագրության «Կուե» երկիրը կամ Կիլիկիան: Իր հերթին, «Էպոնիմների ցանկ»-ը կես նախադասության վրա ուղղակի կտրում է խոսքը, ասելով, թե. «Էշպիացի կուլմիացու պատճառով... Շարուքենը սպանվեց, երբ Ասորեստանի արքայի ճամբարը...»՝ ակնհայտորեն չկարողանալով կամ չուզենալով սերունդներին հայտնել իրողությունը - Ասորեստանի արքայի բանակի ճամբարը Լեռնային Կիլիկիայի ՆԵՂ ԱՆՑՈՒՄՆԵՐՈՒՄ ԱՆԱԿՆԿԱԼ ՀԱՐՁԱԿՄԱՆ ԷՐ ԵՆԹԱՐԿՎԵԼ ԵՎ ՈՉՆՉԱՑՎԵԼ ԷՐ, ինչը հայերի սիրած մարտավարությունն էր, ընդ որում պարտությունն այն աստիճանի էր եղել, որ մարտում զոհվել է նույնիսկ Նինվեի ամենազոր տիրակալն ինքը...

Կարդում եմ և հպարտանում եմ մեր նախնիների համար։ Նկարագրվող ժամանակաշրջանում ներկայումս գոյություն ունեցող շատ ազգեր չկային, իսկ մենք...

Տեսեք, թշնամական կողմի հաղորդումը Արարատյան թագավորության հետախուզության և սպեցնազի մասին: Մ.թ.ա. VIII դարի Հայոց պետականության... Ազգային անվտանգության ծառայության մասին։
«Այադու երկրից ես (Ասորեստանի թագավորության արքա Սարգոն II-ը – Մ.Հ.) մեկնեցի, Ալլուրիա, Կալլանիա և Իննայա գետերը անցա ու մոտեցա Ուայաիս շրջանին` նրա հանգրվանին, որը գտնվում է Ուրարտուի սահմանի ծայրում՝ Նաիրի երկրի մոտ: Ուայաիսը` նրա ամուր քաղաքը և մեծ բերդը, նրա բոլոր բերդերից հզորագույնը ու ամուր կառուցվածը, որտեղ բնակեցված էին նրա ՔԱՋ ՌԱԶՄԻԿՆԵՐԸ և ՀԵՏԱԽՈՒՅԶՆԵՐԸ՝ շրջակա երկրների գաղտնիքների մեջ նրա ներթափանցողները, որտեղ իրենց գնդերի հետ միասին նա տեղավորել էր մարզպաններին մարտիկներով, այդ քաղաքը, որը նա ամուր պարիսպով էր շրջապատել» (Սարգոն II-ին վերագրվող արձանագրությունից):

Ահա այսպիսի պետականաշինական և ռազմական ավանդույթներ: Ցավոք՝ դասագրքերում նման բաներ մեզ չեն ասի:

История Армении древних веков традиционно ИЗУЧЕНА ПЛОХО, а то, что всё же исследовано, изложено под углом "вы - малый народ", когда неудачи подчеркивались, а успехи предавались забвению. Смотрите:

В 714 г. д.н.э., реализуя главный этап своей стратегической программы против Араратского царства, царь Ассирии Саргон II (721-705 д.н.э.) НАНЁС ТЯЖЁЛЫЙ УДАР по армянам. Этот поход подробно описан и изучен неплохо, хотя, как "естественным образом требуют правила жанра", исключительные положительные сведения, которые враг сообщает о военной машине армян, всё же не были подчеркнуты. Вместо этого акцент был сделан на разграблении Мусасира и на эпизоде якобы самоубийства Арушана I (734-713 д.н.э.). Более того, продолжая в том же стиле, обычно говорится и о том, что после этих событий Араратское царство постепенно идёт к упадку, окончательно уступив первенство на Ближнем Востоке Ассирии. Действительность же, как вы, наверное, уже догадались, мягко говоря, имеет немного ДРУГОЙ ВИД.

Так, Арушана I наследовал его боеспособный сын Ара IV (713-685 д.н.э.), который не только не подчинился официальному Ниневию, но и занял ПРЕТЕНЗИОННУЮ и даже НАСТУПАТЕЛЬНУЮ позицию по отношению к этому южному хищнику. В этой связи один из ассирийских разведывательных донесений, имея в виду положение в недавно захваченных ассирийских владениях в Заевфратском Цопке и Восточной Киликии в самом начале 700-х годов д.н.э., С ТРЕВОГОЙ ПРЕДУПРЕЖДАЕТ: "Царь Урарту сказал: "С теми силами, что у вас есть в Куммухе, схватите наместников царя Ассирии и притащите ко мне"",- после чего тот же разведчик добавляет: "Они пока не исполнили приказ, но Ариане очень обеспокоен и умоляет, чтобы немедленно были отправлены войска". Другое донесение, относящееся к тем же годам, сообщает о столкновениях диверсионного характера, а третье описывает общую напряжённую обстановку, сложившуюся в приграничных районах двух царств. Но и это ещё не всё.
Действительно, судя по всему, опасения ассирийских разведчиков были весьма уместны, ибо вскоре начались КОНКРЕТНЫЕ ДЕЙСТВИЯ: в 708–706 годах д.н.э. разделённая на части армия Араратского царства под общим командованием правителя Коммагены Мутталлу опустошила Северную Сирию и Восточную Киликию, в результате чего были уничтожены 300 вражеских гарнизонов. В этом отношении показательно одно из официальных царских надписей Саргона II, которая, сохраняя обычный надменный и лживый тон, всё же, как будто буквально сквозь зубы, признаёт успехи армян: "Муталлу был глупым и коварным человеком",- говорится в этой надписи,- "который, не страшась имён богов, замышлял злодеяния. Он намеревался враждовать, ПОЛАГАЯСЬ НА ЦАРЯ УРАРТУ АРГИШТИ - опору, которая не могла его спасти…. И вот, пока я пытался уничтожить Бит-Таккан и Араму…, этот Муталлу, который был из страны мушков, напал на моего наместника страны Куэ и на 300 городов. Он опустошил и разорил эти города, сжёг их огнём и взял множество пленных". Любопытно, что другая надпись Саргона II, описывая военный потенциал Мутталлу перед этим нападением, оценивает его как "150 боевых колесниц, 1.500 всадников, 20.000 лучников и 1.000 воинов со щитами и копьями".

Однако проблемы официального Ниневии на этом не закончились: считая события 708-706 годов д.н.э. унижением своей державной славы, уже в 705 году д.н.э. сам САРГОН II, встав во главе своих лучших ударных сил, выступил в поход на юго-запад Армении. В результате состоялось одно из СЛАВНЫХ, НО ЗАБЫТЫХ СРАЖЕНИЙ нашей истории: в 705 году д.н.э. в горах Киликии армия Араратского царства во главе с Ара IV (ок. 70.000) разгромила армию Ассирийского царства (ок. 120.000) под командованием самого Саргона II. Армяне потеряли около 5.000, а враг - около 40.000 воинов, причём среди убитых был и сам Саргон II.

СЛЫШАЛИ ли вы про это сражение? НЕТ, НЕ СЛЫШАЛИ, а стоило бы услышать, ибо это одно из тех забытых и почти проигнорированных советской историографией сражений, которые СУЩЕСТВЕННО МЕНЯЮТ представления о результате противостояния между Ассирийским и Араратским царствами и придают ему совершенно новое содержание. Действительно, именно этим сражением в горах Киликии, где был убит Саргон II, по существу, и ПРЕКРАТИЛИСЬ почти ТЫСЯЧЕЛЕТНИЕ ПРЕТЕНЗИИ Ассирийского царства на Армению, а Араратское царство наконец получило возможность мирного развития.

В заключение добавим, об этом выше тоже немного говорилось, что ассиро-вавилонские источники имели свой особый стиль сообщения информации, где ЛОЖЬ БЫЛА ВОЗВЕДЕНА НА УРОВЕНЬ ОФИЦИАЛЬНОЙ ПОЛИТИКИ. Здесь были в состоянии ничтожный успех полностью раздуть до вселенского масштаба, а о неудачах обычно просто умалчивали. В нашем же случае, однако, поскольку Саргон II был убит, молчать было невозможно.

В результате "Вавилонская хроника" лишь кратко сообщает, что в "16-й год своего правления Шаррукен пошёл в Табал". Здесь "Табал" это Таврский хребет, а, с учётом логики конкретных событий, это Антитаврский хребет, простиравшийся в Восточной Киликии, страны "Куэ", то есть Киликии. В свою очередь, "Список эпонимов" просто обрывает речь на полуслове: "Из-за кулуммийца Эшпаи… Шаррукен был убит, когда лагерь царя Ассирии…", явно будучи не в состоянии или не имея желания сообщить потомкам действительность - в УЗКИХ ПРОХОДАХ ГОРНОЙ КИЛИКИИ лагерь армии царя Ассирии БЫЛ ПОДВЕРГНУТ ВНЕЗАПНОМУ НАПАДЕНИЮ И УНИЧТОЖЕН, что и было любимой тактикой армян, причём поражение оказалось столь сокрушительным, что в бою пал даже сам всемогущий владыка Ниневии…

Армения в конце II тыс. д.н.э...

Видео

"Урартский язык" обычно считают официальным языком царства Урарту (IX–VI вв. до н.э.). Но если внимательно посмотреть на лингвистические, исторические и культурные факты, возникает серьёзный вопрос: БЫЛ ЛИ ЭТО ВООБЩЕ ЖИВОЙ РАЗГОВОРНЫЙ ЯЗЫК?

Совокупность признаков говорит о том, что урартский язык, скорее всего, был МЁРТВЫМ ПИСЦОВО-АДМИНИСТРАТИВНЫМ КОДОМ. Им пользовался узкий круг жрецов и чиновников, а не население страны в повседневной жизни. Более того, ряд ключевых топонимов и имён, зафиксированных в урартских надписях, вероятно, имеют армянское происхождение и были просто приспособлены к урартской грамматике.

Самый показательный момент - за более чем 200 лет существования урартской письменности мы не видим НИКАКИХ ЗАМЕТНЫХ ИЗМЕНЕНИЙ в грамматике, лексике или синтаксисе. Язык выглядит застывшим и канонизированным, полностью лишённым тех естественных изменений, которые неизбежны для любого живого языка. Это напрямую указывает на то, что он использовался исключительно как ФОРМАЛЬНЫЙ АДМИНИСТРАТИВНЫЙ И РИТУАЛЬНЫЙ ИНСТРУМЕНТ, а не как средство бытового общения.

После падения государства урартский язык ИСЧЕЗ ПРАКТИЧЕСКИ БЕЗ СЛЕДА уже через несколько десятилетий. В Бехистунской надписи Дария I (VI в. до н.э.) упоминается Армения, но не Урарту, и нет никаких следов урартского языка. Такое быстрое исчезновение невозможно, если бы речь шла о языке живого народа. Оно объяснимо только в том случае, если этот язык изначально был мёртвым и не использовался в повседневной речи.

Ниже: армянин, который жил на территории современной Ширакской области, VIII век д.н.э.

ИСЧЕЗ ПРАКТИЧЕСКИ БЕЗ СЛЕДА

Հիմքեր կա՞ն այսպես պնդելու համար:

Ուրարտերենը չէ անհետացել,դա նախահայերենն է։

Երևի

Араратское царство - армянское царство эпохи Пятицарствия.

Араратское царство было создано в 1561 году д.н.э., и в нём начали править АРЦРУНИ - военные лидеры Айказуни. Первые столетия существования этого царства, однако, остаются во многом скрытыми во мраке. Судя по всему, регион находился в относительном мире, что объяснялось мощью царства Митани и слабостью Ассирийского царства. Начиная со второй половины XIV века д.н.э., однако, ситуация постепенно меняется. Уже при царе Ассирии Ашшурубаллите I (1365-1330 д.н.э.) во второй половине 1330-х годов начались нападения Ассирии на царство Арарат. В это время под удары попадали главным образом южные области царства. Нападения усилились при его наследнике Эллильнирари (1329-1320 д.н.э.) и особенно при следующем царе - Арикденили (1319-1307 д.н.э.). При этом царе в 1307 году д.н.э. армия Ассирии нанесла МАСШТАБНЫЙ УДАР по южным регионам царства Арарат, причём в нападении впервые были использованы наёмные контингенты арамеев. Новое нападение на армян предпринял уже Ададнирари I (1307-1275 д.н.э.), который одержал победу над армянами в 1290 году д.н.э.

Агрессия Ассирии против царства Арарат достигла НОВОГО УРОВНЯ при сыне и преемнике Ададнирари I - Салманасаре I (1275-1245 д.н.э.). В эпоху этого царя правителем Арарата был Эхли-Тешуб (ок. 1280-1240 д.н.э.), вторая часть имени которого, связанная с богом войны, как бы намекает на статус этих царей при Айказуни. В 1274 году д.н.э. Салманасар I нанес массированный удар и подчинил царство Митани, однако в 1267 году д.н.э. армия царства Арарат одержала крупную победу и отбросила врага. В 1259 году Салманасар I начал новую массированную атаку, а в 1258 году д.н.э. в битве у Нихрии нанес объединённой армии Арарата, Армени и даже хеттов тяжёлое поражение. Итогом стало уничтожение царства Митани, а царство Арарат оказалось под верховенством Ассирии. В 1244 году д.н.э. объединённая армия Армени, Арарата и хеттов одержала победу над армией нового царя Ассирии Тукульти-Нинурты I (1245-1207 д.н.э.), однако САМЫЙ ВОИНСТВЕННЫЙ из ассирийских царей вскоре нанёс ответный удар. В результате началась грозная серия войн и походов, продолжавшаяся до 1236 года д.н.э. В итоге царь Араратского царства Аруби I (ок. 1240-1200 д.н.э.) хотя и номинально, но всё же признал верховенство Тукульти-Нинурты I, после чего ассирийский правитель до своей смерти больше не воевал с армянами.
После смерти Тукульти-Нинурты I в 1207 году д.н.э. Ассирия НАДОЛГО ОСЛАБЛА, что дало армянам возможность освободиться от её верховенства. В эту эпоху в царстве Арарат правил Кали-Тешуб (ок. 1200-1150 д.н.э.). При следующем царе Арарата - Аруби II (ок. 1150-1100 д.н.э.) - ситуация вновь изменилась. В 1115 году д.н.э. царём Ассирии стал Тиглатпаласар I (1115-1076 д.н.э.), который вернулся к воинственной политике эпохи Тукульти-Нинурты I. Уже с 1114 года д.н.э. началась серия войн с Араратским царством, имевшая характер ежегодных походов и продолжавшаяся до 1110 года д.н.э. В 1113 году д.н.э. у крепости Шереши состоялась крупная битва с неопределённым исходом. Ещё одним подобным столкновением стала битва у Маназкерта в 1111 году д.н.э. К 1110 году д.н.э. Тиглатпаласар I дошёл до Чёрного моря, однако закрепиться на завоёванных территориях не смог. Новый удар по армянам самый удачливый из ассирийский царей нанёс около 1087 и 1080 годов д.н.э., но эти кампании уже не достигли прежнего размаха и не имели большого успеха. После смерти Тиглатпаласара I в 1076 году Ассирия вновь ослабла.

При очередном царе Ассирии Ашшурбелкале (1074-1056 д.н.э.) армяне снова выступили против Ассирии. Боевые действия продолжались в 1074-1072 годах и НЕ ПРИНЕСЛИ УСПЕХА НИ ОДНОЙ ИЗ СТОРОН. После этого Ассирия ещё больше ослабла, и для армян наступила достаточно длительная эпоха мира, прерванная лишь одним походом Салманасара II на царство Арарат в 1025 году д.н.э., который, однако, не имел значительного успеха. Новая серия войн Арарата с Ассирией началась в самом конце правления Ашшурдана II (935-911 д.н.э.). Эти столкновения усилились при Ададнирари II (911-891 д.н.э.) и особенно при Тукульти-Нинурте II (891-884 д.н.э.). В эту эпоху конфликты носили характер ежегодных ассирийских походов вглубь царства Арарата, которым армяне противостояли нерегулярной войной. Несмотря на общую тяжёлую ситуацию, такая тактика оказалась достаточно эффективной...