milhistory.net

История


Պատմիր Բյուզանդիայի Կայսրության մասին և բեր արքայացանկը ըստ թվերի

.
GPT-4o mini




Բյուզանդիայի Կայսրությունը, որը նաև հայտնի է որպես Արևելյան Ռոմեական Կայսրություն, գոյություն է ունեցել 330 թվականից մինչև 1453 թվականը: Այն հիմնադրվել է Հռոմեական կայսրության բաժանման արդյունքում, երբ Կոստանդինոս Մեծը հիմնեց Կոստանդնուպոլիսը (այժմ՝ Ստամբուլ) որպես նոր մայրաքաղաք:

Պատմություն
Բյուզանդիայի պատմությունը կարելի է բաժանել մի քանի հիմնական շրջանների՝

Հիմնադրում (330-476): Կոստանդինոս Մեծի օրոք կայսրությունը սկսեց զարգանալ, և նրա մահից հետո կայսրությունը շարունակեց գոյատևել, չնայած որ 476 թվականին Արևմտյան Ռոմեական կայսրությունը փլուզվեց:
Ոսկե դար (6-րդ դար): Յուստինիանոս I-ի օրոք (527-565) կայսրությունը հասավ իր ամենաբարձր զարգացման մակարդակին: Նա փորձեց վերականգնել Հռոմեական կայսրության նախկին տարածքները և մշակեց «Յուստինիանոսի օրենսգիրքը»:
Միջին դար (7-11-րդ դար): Կայսրությունը սկսեց կորցնել տարածքներ, հատկապես արաբական նվաճումների պատճառով, սակայն այն դեռևս պահպանեց իր ուժը և մշակույթը:
Վերջին շրջան (12-15-րդ դար): Կայսրությունը սկսեց թուլանալ, և 1204 թվականին տեղի ունեցավ չորրորդ խաչակրաց արշավանքը, որը հանգեցրեց Կոստանդնուպոլիսի գրավմանը: 1453 թվականին Օսմանյան կայսրությունը գրավեց Կոստանդնուպոլիսը, ինչը նշանավորեց Բյուզանդիայի վերջը:
Արքայացանկ
Բյուզանդիայի կայսրերի ցանկը ըստ թվերի (հիմնական կայսրեր):

Կոստանդինոս I (330-337)
Կոստանդինոս II (337-340)
Կոնստանցիոս I (337-350)
Կոնստանց (337-350)
Յուլիանոս (361-363)
Հովհաննես (363-364)
Վալենտինիանոս I (364-375)
Վալենտինիանոս II (375-392)
Թեոդոսիոս I (379-395)
Արհոս (395-408)
Ալեքսանդրոս (408-414)
Թեոդոսիոս II (408-450)
Մարկիանոս (450-457)
Լեո I (457-474)
Կոնստանտինոս IV (668-685)
Յուստինիանոս I (527-565)
Հերակլիոս (610-641)
Կոստանդինոս IV (668-685)
Մանուել I (1143-1180)
Կոստանդին XI (1449-1453)
Այս ցանկը ներկայացնում է միայն որոշ կայսրեր, և Բյուզանդիայի պատմության ընթացքում եղել են բազմաթիվ այլ կայսրեր, որոնք ունեցել են իրենց ազդեցությունը կայսրության զարգացման վրա:

История


Բյուզանդիայի Հայ կայսրների անվանացանկ

.
GPT-4o mini




Բյուզանդիայի Հայ կայսրները, որոնք հայտնի են նաև որպես Հայկական կայսրներ, հիմնականում կապված են Բյուզանդական կայսրության պատմության հետ: Հայկական ծագում ունեցող մի քանի կայսրեր եղել են Բյուզանդական կայսրությունում, որոնցից առավել հայտնի են.

Հրայր Բագրատունի (Հրայր I) - 7-րդ դարի սկզբին, Բյուզանդական կայսրության ժամանակաշրջանում:
Մանուել I Կոմնենոս (1143-1180) - Կոմնենոսների դինաստիայի ներկայացուցիչ, որի ժամանակ Բյուզանդիան հասավ իր ուժի գագաթնակետին:
Ալեքսիոս I Կոմնենոս (1081-1118) - Կոմնենոսների դինաստիայի հիմնադիր, որը կարևոր դեր խաղաց առաջին խաչակրաց պատերազմում:
Իզակ II Անգելոս (1185-1195, 1203-1204) - Անգելոսների դինաստիայի ներկայացուցիչ, որը ժամանակավորապես վերականգնեց կայսրությունը:
Անդրոնիկոս I Կոմնենոս (1183-1185) - Կոմնենոսների դինաստիայի ներկայացուցիչ, որը հայտնի էր իր դաժանությամբ:
Այս կայսրերը, իրենց քաղաքական և ռազմական գործունեությամբ, մեծ ազդեցություն են ունեցել Բյուզանդիայի պատմության վրա:

То, что император Византии Ираклий I (610-641) был АРМЯНСКОГО ПРОИСХОЖДЕНИЯ, ясно из одного сообщения "Истории" Феофилакта Симокатты, написанной в первые годы правления Ираклия. Это сообщение показывает, что отец Ираклия, которого звали Ираклием Старшим, был родом из Армении. Он воевал в Месопотамии в качестве заместителя Филиппика, magister militum per Orientem - командующего всеми войсками в Восточной епархии, которая включала Месопотамию и Сирию. В данном же эпизоде, датируется 588 годом, до этого Филиппик заболел и уехал в столицу, оставив Ираклия командовать армией.

Итак, после выздоровления Филиппик отправился в путь, чтобы вернуться в армию. На обратном пути он получил известие от императора Маврикия (582-602) о том, что его смещают с поста магистра милиции, поэтому он написал письмо старшему Ираклию (Симокатта 3.1.1).

Вот фраза из русского перевода (История / Феофилакт Симокатта; [Перевод С. П. Кондратьева; Послесл. Н. Пигулевской]. - М. : Изд. Академии Наук СССР. 1957. - 225 с.):

"1. Филиппик, во время своего пути узнал, что стратигом император назначил Приска. Поэтому, прибыв в Тарс, он отправил письмо Ираклию, в котором дал ему знать, чтобы тот, покинув войско, вернулся в СВОЙ РОДНОЙ ГОРОД В АРМЕНИЮ, откуда был родом, а войско передал Нарсесу, эгемону города Константины".

А вот фраза из греческого оригинала, и, поскольку не я, не Вы греческим не владеем вообще, не то, что на уровне нюансов, перевод по ИИ:

Дай точный перевод фразы на русский, с учетом всех нюансов:

"3.1.1 Φιλιππικὸς μὲν οὖν ἀνὰ τὴν ὁδοιπορίαν ἐπέπυστο Πρίσκον ὑπὸ τοῦ αὐτοκράτορος στρατηγὸν ἐγχειρίζεσθαι, καὶ τῆς Ταρσοῦ ἐπιβὰς ῾Ηρακλείῳ δέλτους συνέταξεν, δι' ὧν ἐνεσήμαινε καταλιπόντα τὸ στράτευμα ἐς τὴν ἑαυτοῦ πόλιν ἐπανελθεῖν ἐς τὴν ᾿Αρμενίαν γενόμενον, Ναρσῇ τε τῷ Κωνσταντίνης"

Вот максимально точный перевод с учётом всех нюансов:

"Итак, находясь в пути, Филиппик поручил Приску, назначенному императором стратегом, принять на себя командование; и, прибыв в Тарс, составил для Гераклея дельты, посредством которых дал ему знать, чтобы Ираклий, оставив войско, вернулся в свой РОДНОЙ город в Армении, а войско передал Нарсу, правителю города Константины".

Все яснее ясного. Добавим, что та же фраза была переведена на латынь в издании "Симокатты" Якобуса Понтануса еще 1609 года и там она имеет вообще определяющий вид, при том показывая, что русский перевод 1957 года крайне верен оригиналу:

"…uti exercitum Narsae praesidi Constantinae tradet, ipse in patriam suam in Armym revertatur".

"…чтобы он передал войско Нарсесу, гарнизонному начальнику Константины, а сам вернулся В СВОЁ ОТЕЧЕСТВО - В АРМЕНИЮ".

Византия и армяне в фокусе азерагитпрома...

Видео