milhistory.net

А царь Грузия Ираклий из рода Багратион?

Багратуни?

Спасибо, я старался

Армия Ираклия II для своего времени и особенно в сравнении с армией Каджаров была посовременне, но грузинам катастрофический подвел численный момент...



Да, кахетинская линия Багратидов.

Не ожидал что Персы тоже резали и убивали Христян итд

Так это не персы были, каджары одна из основных частей азербайджанцев, тюрки они

А Тепер понятно

Что означает "не ожидал": историю нужно изучать

Изучаем брат

Когда напали, грузины кричали "кызылбаши идут" а это слово с персидского языка не переводится. Армяне указали дорогу на Тбилиси, а среди сражавшихся на стороне Ираклия были наши из Борчалов. При этом первыми грабить Тбилиси стали имеретинцы.

Я не понял, к чему это Вы.

так по тоеме же, это было в день Крцанисийской битвы.

Я не понял, почему и к чему это?!

Подробности связанные с этим сражением. Тормозите, Лион.

Аааа...

Я то-домал что-то по музике...

В 1795 году хан Каджарского хаства, будущий основатель Каджарского шахства Ага-Мохаммед (1779-1797) потребовал расторжения союзного договора - ГЕОРГИЕВСКОГО ТРАКТАТА - между Кахетинским царством и Российской империей. Царь Кахетинского царства Ираклий II (1762-1798) отказался выполнить это требование и в августе 1795 года около 80.000-ая персидская армия вторглась в Грузию. Численность грузинских сил оценивается в 7.000 человек, что также объяснимо, поскольку основная армия не смогла собраться. В итоге грузинские военачальники решили использовать особенности рельефа местности и не позволить противнику задействовать всю живую силу одновременно. В этой связи стоит добавить, что в последние десятилетия Ираклий II серьезно реформировал свою армию и особенно усилил артиллерию, обеспечив ее вполне европейский вид и по этому параметру превосходя всех своих соседей, в том числе и Каджар.

8-9 сентября 1795 года на подступах к Тбилиси, в районе Крцаниси, завязался бой между армией Ага-Мохаммеда и войсками Ираклия II. В эти дни христианам удалось отбросить авангард персидской армии на исходные позиции, особенно эффективно применяя АРТИЛЛЕРИЮ. Однако 10 сентября прибыли основные силы персов, а 11 сентября Ага-Мохаммед лично возглавил наступление. В результате персидская армия форсировала реку Кур в другом месте, после чего ОКРУЖИЛА и разгромила грузинские войска. Прикрывая отход своих сил, ИЗ АРМЯН смертью храбрых пали, в частности, артиллеристы Габриель и Георгий. "Там и остался армянский пример-майор Габриель с пушкой, из которой НЕУСТАННО ПАЛИЛ по врагам креста Христова - ради его прославления и из любви к своему Господу",- по этому поводу говорит очевидец, армянский автор Сероб и продолжает,- "он там погиб и отправился в мир иной, чтобы получить радостный венец славы. Такая же смерть постигла и грузинского секонд-майора часом ранее".

Ираклий II временно удалился в Мтиулети, а войска Ага-Мохаммеда ворвались в Тбилиси. Уже здесь погиб известный армянский поэт и певец САЯТ-НОВА.
"Во время обороны Тифлиса в 1795 году значительный урон персидским войскам, особенно при защите АРМЯНСКОЙ церкви Сурб Саркис, нанёс ОТРЯД АРТИЛЛЕРИСТОВ под командованием тифлисского армянина Овсепа",- говорит уже современный исследователь Сергей Минасян и продолжает,- "попав в плен, Овсеп согласился на предложение Ага-Мохаммеда перейти на службу в шахскую артиллерию, не изменив при этом христианской вере. Под именем Юсуф-хан Топчи-баши он участвовал во многих войнах Персии с соседними государствами, в том числе в Русско-Персидской войне (1804-1813). Под его руководством, при участии европейских инструкторов, в Персии впервые было налажено производство современных артиллерийских орудий".

Ага-Мохаммед ЖЕСТОКО РАЗОРИЛ Тбилиси, осквернил христианские храмы, захватил в плен и увёл в рабство тысячи грузин и армян. Захватчики подожгли город, грабили, убивали и насиловали беззащитное население. Поражение, нанесённое Грузии Ага-Мохаммедом, вызвало торжество не только в соседних ханствах. Жестокие действия иранского шаха были с ОДОБРЕНИЕМ ВОСПРИНЯТЫ как мусульманским Османским султанатом, так и католической республиканской Францией, которые рассматривали разгром Тбилиси как поражение их соперницы - Российской империи. Эта битва создала предпосылки для падения Кахетинского царства и последующего присоединения к Российской империи.

И наконец, в связи с вышесказанным, стоит сказать несколько слов и про выбор мелика Джраберда Меджулама Мелик-Исраеляна (1783-1796), который долгие годы был союзником Ираклий II, но в это время встал на сторону Ага-Мохаммеда. Еще современники, а отчасти и последующие поколения, как правило, ПОРИЦАЮТ этот выбор армянского мелика и, не вникая в конкретную ситуацию, обычно попросту обвиняют храброго Меджлума в самом примитивном предательстве. Между тем, на мой взгляд, такой подход сам по себе не вполне справедлив, поскольку и сам Ираклий II проводил ПОСЛЕДОВАТЕЛЬНУЮ ДВУЛИЧНУЮ ПОЛИТИКУ как по отношению к армянам, так и к меликам Хамсы. В итоге, Ираклий II, так и до конца не понимая, что сила грузинского государства в многом обусловлена именно армянскими поддаными и союзниками из меликства Хамсы, раз за разом совершал непростительные политические ошибки, заигрывая с соседними мусульманскими ханствами и особенно с Карабахским ханством, без конца выставляя интересы армян на торг. В этих условиях, по существу, нет достаточных оснований рассматривать поступок Меджлума, который, вероятно, был обусловлен исключительно политическим выбором, как предательства, хотя, разумеется, отдельным и вполне обсуждаемым остаётся вопрос о том, был ли этот выбор верным с сугубо военно-политической точки зрения?

1795 թվականին Ղաջարների խանության խան, Ղաջարների շահության ապագա հիմնադիր շահ Աղա Մուհամմեդը (1779-1797), պահանջեց խզել Կախեթի թագավորության և Ռուսական կայսրության միջև կնքված դաշնակցային պայմանագիրը՝ ԳԵՈՐԳԻԵՎՅԱՆ ՏՐԱԿՏԱՏԸ։ Կախեթի թագավոր Հերակլի II-ը (1762-1798) հրաժարվեց կատարել այդ պահանջը, և 1795 թվականի օգոստոսին պարսկական մոտ 80.000 հոգանոց բանակը ներխուժեց Վրաստան։ Վրացական ուժերի թվաքանակը գնահատվում է շուրջ 7.000 մարդ, ինչը նույնպես բացատրելի է, քանի որ հիմնական բանակը չկարողացավ հավաքվել։ Արդյունքում վրաց զորավարները որոշեցին օգտագործել տեղանքի ռելիեֆի առանձնահատկությունները և թույլ չտալ հակառակորդին միաժամանակ գործի դնել ողջ կենդանի ուժը։ Այս կապակցությամբ հարկ է ավելացնել, որ վերջին տասնամյակներին Հերակլի II-ը լուրջ բարեփոխումներ էր իրականացրել իր բանակում և հատկապես ուժեղացրել էր հրետանին՝ ապահովելով նրան լիովին եվրոպական տեսք, և այդ չափանիշով գերազանցելով բոլոր իր հարևաններին, այդ թվում նաև Ղաջարներին։

1795 թվականի սեպտեմբերի 8-ից 9-ին Թբիլիսիի մատույցներում՝ Կրցանիսիի շրջանում, Աղա Մուհամմեդի բանակի և Հերակլի II-ի զորքերի միջև սկիզբ առան մարտեր։ Այդ օրերին քրիստոնյաներին հաջողվեց պարսկական բանակի առաջապահին հետ շպրտել՝ հատկապես արդյունավետ կիրառելով ՀՐԵՏԱՆԻՆ։ Սեպտեմբերի 10-ին, սակայն, ժամանեցին պարսիկների հիմնական ուժերը, իսկ սեպտեմբերի 11-ին էլ Աղա Մուհամմեդը անձամբ գլխավորեց հարձակումը։ Արդյունքում՝ պարսկական բանակը Կուր գետը անցավ մեկ այլ հատվածում, որից հետո ՇՐՋԱՊԱՏԵՑ և ջախջախեց վրացական բանակը։ Յուրային ուժերի նահանջն ապահովելիս՝ ՀԱՅԵՐԻՑ, մասնավորապես, քաջաբար զոհվեցին հրետանավորներ Գաբրիելը և Գեորգին։ «Այնտեղ էլ մնաց հայ պրեմիեր-մայոր Գաբրիելը: Նա մնաց իր հրանոթի մոտ, որից ԱՆԴԱԴԱՐ ԿՐԱԿՈՒՄ էր Քրիստոսի խաչի թշնամիների վրա՝ ի փառաբանության խաչի և իր Տիրոջ հանդեպ սիրո»,- այս առթիվ ասում է ականատեսը՝ հայ հեղինակ Սերոբը, և շարունակում է,- «նա այնտեղ զոհվեց և մեկնեց այն աշխարհ՝ փառքի փառահեղ պսակը ստանալու։ Մեկ ժամ առաջ նույնպիսի մահ էր վիճակվել նաև վրացի սեքոնդ-մայորին»։
Հերակլի II-ը ժամանակավորապես հեռացավ Մթիուլեթի, իսկ Աղա Մուհամմեդի զորքերը ներխուժեցին Թբիլիսի։ Այստեղ արդեն զոհվեց հայտնի հայ բանաստեղծ և երգիչ ՍԱՅԱԹ-ՆՈՎԱՆ։

«1795 թվականին Թիֆլիսի պաշտպանության ընթացքում ՀԱՅԿԱԿԱՆ Սուրբ Սարգիս եկեղեցու պաշտպանության ժամանակ պարսկական զորքերին զգալի վնաս է հասցրել հատկապես թիֆլիսահայ Հովսեփի հրամանատարությամբ գործող ՀՐԵՏԱՆԱՎՈՐՆԵՐԻ ՋՈԿԱՏԸ»,- նշում է արդեն ժամանակակից հետազոտող Սերգեյ Մինասյանը և շարունակում,- «գերի ընկնելով՝ Հովսեփը համաձայնեց Աղա Մուհամմեդի առաջարկին անցնել շահական հրետանու ծառայության՝ չդավաճանելով քրիստոնեական հավատին։ Յուսուֆ-խան Թոփչի-բաշի անունով նա մասնակցեց Պարսկաստանի բազմաթիվ պատերազմներին հարևան պետությունների դեմ, այդ թվում նաև՝ Ռուս-պարսկական պատերազմին (1804-1813)։ Նրա ղեկավարությամբ և եվրոպացի հրահանգիչների մասնակցությամբ Պարսկաստանում առաջին անգամ կազմակերպվեց ժամանակակից հրետանային զինատեսակների արտադրությունը»։

Աղա Մուհամմեդը ԴԱԺԱՆՈՐԵՆ ԱՎԵՐԵՑ Թբիլիսին, պղծեց քրիստոնեական տաճարները, գերեվարեց և ստրկության տարավ հազարավոր վրացիների ու հայերի։ Զավթիչները հրկիզեցին քաղաքը, թալանեցին, սպանեցին և ամենատարբեր բռնության ենթարկեցին անպաշտպան բնակչությանը։ Աղա Մուհամմեդի կողմից Վրաստանին հասցված պարտությունը ուրախությամբ ընդունվեց ոչ միայն հարևան խանություններում։ Իրանական շահի դաժան գործողությունները ՀԱՎԱՆՈՒԹՅԱՄԲ ԸՆԴՈՒՆՎԵՑԻՆ թե՛ մահմեդական Օսմանյան սուլթանության, թե՛ կաթոլիկ հանրապետական Ֆրանսիայի կողմից, որոնք Թբիլիսիի ջախջախումը դիտարկում էին որպես իրենց մրցակցի՝ Ռուսական կայսրության, պարտություն։ Այս ճակատամարտը ստեղծեց Վրաստանի անկման և հետագա՝ Ռուսական կայսրությանը միանալու նախադրյալները։

Եվ վերջապես, վերոնշյալի կապակցությամբ հարկ է մի քանի խոսք ասել նաև Ջրաբերդի մելիք Մեջլում Քաջ Մելիք-Իսրայելյանի (1783-1796) ընտրության մասին, որը երկար տարիներ եղել էր Հերակլի II-ի դաշնակիցը, սակայն այդ ժամանակ կանգնեց Աղա Մուհամմեդի կողմը։ Դեռ ժամանակակիցները, իսկ մասամբ նաև հետագա սերունդները, որպես կանոն, ԴԱՏԱՊԱՐՏՈՒՄ ԵՆ հայ մելիքի այս ընտրությունը և, չխորանալով կոնկրետ իրավիճակի մեջ, սովորաբար պարզապես մեղադրում են քաջարի Մեջլումին ամենապարզունակ մի դավաճանության մեջ։ Իմ կարծիքով, սակայն, նման մոտեցումն ինքնին լիովին արդարացի չէ, քանի որ հենց Հերակլի II-ն էր, որ ՀԵՏԵՎՈՂԱԿԱՆ ԵՐԿԴԵՄԻ ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ էր վարում թե՛ հայերի, թե՛ Խամսայի մելիքների նկատմամբ։ Արդյունքում Հերակլի II-ը, մինչև վերջ էլ չհասկանալով, որ վրացական պետության ուժը մեծապես պայմանավորված է հենց հայ հպատակներով և Խամսայի մելիքության դաշնակիցներով, կրկին ու կրկին թույլ էր տալիս աններելի սխալներ՝ քաղաքական սիրախաղ անելով հարևան մահմեդական խանությունների և հատկապես Ղարաբաղի խանության հետ ու անընդհատ սակարկության առարկա դարձնելով հայերի շահերը։ Այս պայմաններում որևէ հիմք չկա, ըստ էության, թերևս, միայն ՔԱՂԱՔԱԿԱՆ ԸՆՏՐՈՒԹՅԱՆԸ հանգած Մեջլումի քայլը դավաճանության լույսի տակ դիտարկելու, թեև ինքնին քննարկման իհարկե այլ հարց է, թե ճի՞շտ էր արդյոք նրա ընտրությունը զուտ ռազմաքաղաքական առումով, թե՞ ոչ: