milhistory.net

Армянские Багратиды Հայոց Բագրատունի Արքայից Արքաներ
1. Ашот 1 , Шахншах Армений и Грузий ,от Багратуни пошло род Грузинских Багратиони Աշոտ Ա 885-890 նախկին Հայոց իշխան, Իշխանաց իշխան, շահնշահ հայոց և վրաց
2. Смбат 1 ,сын Ашота 1 Սմբատ Ա 890-914 Աշոտ Ա-ի որդի, շահնշահ հայոց և վրաց
3. Ашот 2 Железний , сын Смбата 1 Աշոտ Բ Երկաթ 914-928 Սմբատ Ա-ի որդի, շահնշահ հայոց և վրաց
4. Абас 1 , сын Смбата 1 Աբաս Ա Բագրատունի 928-953 Սմբատ Ա-ի որդի, շահնշահ հայոց և վրաց
5. Ашот 3 , сын Абаса 1 Աշոտ Գ Ողորմած 953-977 Աբաս Ա-ի որդի, շահնշահ հայոց և վրաց
6. Смбат 2 , сын Ашот 3 Սմբատ Բ Տիեզերակալ 977-990 Աշոտ Գ-ի որդի, շահնշահ հայոց և վրաց
7. Гагик 1 , брат Смбата 2 Գագիկ Ա Շահնշահ 990-1020 Սմբատ Բ-ի եղբայր, շահնշահ հայոց և վրաց
8. Иоан-Смбат , сын Гагика 1 Հովհաննես-Սմբատ 1020-1041 Գագիկ Ա-ի որդի, Շիրակի թագավոր
9. Ашот 4 , сын Гагика 1 Աշոտ Դ 1022-1042 Գագիկ Ա-ի որդի, Սևանի թագավոր
10. Гагик 2 , сын Ашота 4 Գագիկ Բ 1042-1045 Աշոտ Դ-ի որդի, Անիի վերջին թագավոր
11. ---- 1045-1079 Կեսարիայի իշխան-թագավոր
12. Ашот 5 , сын Гагика 2 Աշոտ Ե 1079-1088 Գագիկ Բ-ի որդի, Կեսարիայի իշխան-թագավոր

Lion, приветствую!

У вас прочитал: « В 898-ом году Смбату удалось вернуть Сасун и оттеснить Шейбанидов к югу от Бахеша, а союзникам армян, Зурарикам после несколько месяцев осады 16-ого апреля 899 года удалось освободить Амид. Князем Тарона стал Григор Багратуни.»
Также у Юзбашяна есть со ссылкой на Адонца утверждение, что в 898 Тарон был отвоеван у Ахмада и у власти стал Григор.
Подскажите пожалуйста, со ссылкой на какой первоисточник вы делаете такое твердое утверждение?

Да, отредактируем по Амиду: а халифским войскам после несколько месяцев осады 16-ого апреля 899 года удалось взять Амид. Об этом говорит ибн аль-Асир.

Что касается армян и Тарона, то вывод основан на том, что далее Тарон и Сасун упоминаются под их властью. Здесь вопрос состоит в крушении мощи Шейбанидов, что в свою очередь обусловлен проблемами Тулунидов Египта. Если нужно, дам подробностей.

Царская усыпальница царей Ани, Ромос:



Բագրատունիների թագավորական դամբարանավայրը. Հոռոմոս

Միջնադարյան Հայաստանի Անի մայրաքաղաքից շուրջ 5-6 կմ դեպի հյուսիս-արևելք՝ Ախուրյան գետի աջ ափին է գտնվում Հոռոմոսի վանքը, որը հիմնադրվել է Աբաս Բագրատունու (929-953) թագավորության տարիներին, Բյուզանդիայից եկած հայ վանականների կողմից, որոնք, խուսափելով այնտեղ սկսված դավանաբանական հալածանքներից, վերադառնում էին հայրենիք և հիմնում իրենց վանքերը:

«Հոռոմոս» անունը բացատրվում է հենց այդ իրողությամբ՝ որպես «Հոռոմների երկրից» (Բյուզանդիայից) եկածների վանք։
Այն հատկապես մեծ ճանաչում ձեռք բերեց, երբ 961 թ. Անին մայրաքաղաք հռչակած Աշոտ Գ Ողորմած (953-977) թագավորը Հոռոմոսը դարձրեց թագավորական դամբարանավայր։

Մինչև XX դարի սկզբները Հոռոմոսում պահպանվել էր Աշոտ Ողորմածի արձանագիր տապանաքարը։ Նրա որդիներից Գագիկ Ա-ն (989-1017) և թոռը՝ Հովհաննես Սմբատը (1017-1041), վանքում եկեղեցիներ կառուցեցին. առաջինը կոչվում է Ս. Գևորգ, երկրորդը՝ Ս. Հովհաննես (այն բարձրադիր է և ունի մեծ գավիթ)։ Հովհաննես Սմբատը արձանագրության մեջ վանքը համարում է «տիեզերահռչակ» և կոչում ՝ «մեր հանգստարանս թագաւորաց»

Անիում աթոռակալած առաջին կաթողիկոսը՝ Սարգիս Ա Սևանցին, նույնպես հուղարկավորվել է Հոռոմոսում։ Բագրատունիներից հետո՝ XII-XIV դդ. Հոռոմոսը շարունակել է Անիի շրջանի վանքերի մեջ առաջնային տեղ գրավել։ Չնայած այն բանին, որ XV դ. Անին իսպառ դատարկվել է բնակչությունից, Հոռոմոսի վանքը գործել է ընդհուպ մինչև XX դ. սկիզբը։

Եկեղեցիներից բացի` հիշատակության են արժանի վանք տանող ճանապարհին կառուցված երկաշտարակ զանգակատունը և գլխավոր եկեղեցու ժամատունը, որը կառուցման ստույգ թվականի շնորհիվ (1038 թ.) կարող է համարվել հայկական առաջին ժամատունը:

Նշելի է նաև Վաչե Վաչուտյան իշխանի և նրա կին Մամախաթունի՝ վանական համալիրում հիմնած կառույցը, որը 1229 թ. արձանագրության մեջ կոչվում է «գրատուն»։

Խաժակ Սիրեկանյան

Գևորգ Մարզպետունու մասին բոլորս գիտենք՝ գոնե դպրոցական դասագրքերից և գոնե հայտնի վեպի մոտիվներով: Ավելի քչերը գիտեն, սակայն, որ սիրելի այս հերոսի մասին միակ տեղեկության աղբյուրը Հովհաննես Դրասխանակերտցին է, ընդ որում հերոսական այս անձնավորության մասին վերջինս շատ քիչ տեղեկատվություն է հայտնում՝ չճշտելով Գևորգի նույնիսկ տոհմանունը: Վեպից բոլորս գիտենք նաև այդ հիանալի երիտասարդի՝ Գևորգ Մարզպետունու որդի Գոռի մասին:

Ախ Գոռ, Գոռ, ես քեզ կամ, ավելի ճիշտ... քո մասին հիշատակությունն ախր երկար տարիներ եմ փնտրել: Առավելագույնը, որ գտել էի, դա ՀԽՍՀ հանրագիտարանի համապատասխան հոդվածն էր, որը հղում էր անում Միքայել Չամչյանի վրա՝ չտալով որևէ պարզաբանում: Եվ ահա երկար տարիներ ինձ թվում էր, թե վաստակավոր մխիթարիստն ուղղակի օգտվել է մեզ չհասած մի ինչ որ աղբյուրից:

Եվ ահա վերջերս, լուսամփոփի թարթող լույսի տակ, ինչպես կասեր դասականը, ես գտա այդ աղբյուրը՝ սկզբնաղբյուրն, ի դեմս Սամվել Անեցու: «Աշոտն ուժեղացավ իշխանությամբ և նրա ձեռքին 90.000 հոգանոց բանակ կար, որի գլուխ կանգնած էր զորավար Գոռը»,- հայտնում է մեր այս ուշագրավ պատմիչը, ընդ որում վերջինիս խոսքը մեզ է հասել Սամվել Անեցու լատիներեն հրատարակություններից մեկի միջոցով, ինչից էլ, ակնհայտորեն, օգտվել է Միքայել Չամչյանը:

Ավելին, ես կարողացա գտնել նաև Գոռի որդուն, որը ամենայն հավանականությամբ վարել է Հայոց սպարապետի պաշտոնը իր հայր Գոռի մահից հետո և մինչև այն պահը, երբ սպարապետության պաշտոնն 990-ական թվականների վերջին անցավ Պահլավունիներին: «Նրանք հանդիպեցին իրար և սիրով ողջունեցին, որից հետո Աշոտը Չմշիկին օգնական զորք տվեց` 80.000 հեծյալ և 20.000 հետևակային (թվերը 10 անգամ փոքրացնում ենք, առանձին թեմա է - Մ.Հ.), որոնց հրամանատարությունը հանձնեց քաջարի Գևորգին, ինչպես նաև առանձնացրեց պարենամթերք և մեծ ռոճիկ: Աշոտը նրանց հետ ուղարկեց եպիսկոպոս Տեր-Սարգսին, վարդապետ Ղևոնդին և իշխան Իվանեին, իսկ ինքը վերադարձավ իր երկիր»,- հայտնում է Սմբատ Սպարապետը:

Եվ այսպես, Գևորգը սպարապետ էր 920-930-ական թվականներին, նրա որդի Գոռը՝ 940-970-ական թվականներին, իսկ նրա որդի Գևորգն էլ զբաղեցրել է այդ պաշտոնը 970-990-ական թվականներին:

Գիտեմ, գիժ եմ... չասեք, գիտեմ - էդա...

И опять царская усыпальница Багратуни:

Անիի թագավորության բանակ՝ 884-1045:

Բանակը ունեցել է հետևյալ քանակի զինվորներ.

884-940թթ. - 60.000
940-990թթ. - 80.000
990-1020թթ. - 100.000
1020-1045թթ. - 50.000

Կային իր ժամանակի բնորոշ բոլոր զինատեսակներն ու զորատեսակները: Միաժամանակ, քանի որ բանակը որպես կանոն գործում էր քանակապես զիջող թշնամիների դեմ, կիրառում էր «պաշտպանություն-հակահարձակում» մարտավարությունը: Ուժեղ էր հեծելազորը, սակայն, եթե այն իր համարժեքն ուներ հարևան բանակներում, ապա հետևակ նետաձիգների չափանիշներով այն մի գլուխ բարձր էր օրինակ Բյուզանդական կայսրության բանակից:

Ակնմառու հաղթանակներ՝ Դողս-894, Խոր-Վիրապ-938, Կուր-943, Խուանք-990, Ծումբ-998, Բջնի-1021, Անի-1041 և այլն: Սևան-924-ը ամենահայտնին է, սակայն նրա մասշտաբները փոքր էին: