Давид-бек: Независимый Сюник 1722-1736 годов...

[Lion]

В второй половине 1722 года Католикос Гандзасара Есаи Гасан-Джалалян (1702-1728) вел переговоры с царем Картли Вахтанга VI (1711-1724), после чего, имея ввиду уже меликов Арцаха, продолжает:

1.jpg (59.04 КБ) 42 просмотра

- По его приказу мы пришли к ним, привели их в порядок согласно воинским правилам, ибо они не были обучены военному делу, и, собрав до 10.000 ОТБОРНЫХ И ВООРУЖЕННЫХ МУЖЕЙ, а с ними сонм священников и слушателей наших, с великой пышностью и торжеством, считая албанское государство восстановленным, мы двинулись и через три дня остановились близ города Гянджи в местности Чолак, так как царь Вахтанг тоже стоял лагерем в этом районе на берегу потока, называемого рекой Кошкара и Кара-арх...

Вот так вот - 10.000-ое войско в Арцахе, при том армяне планировали так же восстановить местное армянское царство Восточного края, цари которого, начиная с 451 года, носили титул "царь Ахванка".

[Lion]

1.jpg (63.9 КБ) 41 просмотр

5 февраля 1724 года агент Петра I (1682-1725) в меликстве Хамса Иван-Карапет докладывает:

- Я произвел проверочные рейды в их 5 схнахи и удостоверился, что там много людей. Я так же сделал запрос к их патриарху и тот сказал мне, что соберутся 40.000 солдат, из которых часть вооруженные и снаряженные, а другая часть без этого.

В этой связи добавим, что, согласно мнению специалистов, Иван-Карапет, говоря, что некоторая часть армяне не имеют вооружения, имеет ввиду современное оружие, тогда как указанные люди все же были вооружены пиками, фитильными мушкетами, саблями, кинжалами, боевыми молотами и тд.

АРО-II, док. 210, с. 69

[Lion]

1.jpg (57.4 КБ) 40 просмотров

В своем отчете от 5 февраля 1724 года агент Российской империи в меликстве Хамса Иван-Карапет докладывает:

- Когда армяне 4-5 схнахов совершают карательные набеги, в них принимает участие 20.000 человек, что вполне себе достаточно.

АРО, док. 207, стр. 67

[Lion]

1.jpg (69.66 КБ) 39 просмотров

Имея ввиду ситуацию лета 1722 года, агент Российской империи в Арцахе Минас Вардапет в своем отчете от 09.12.1722 докладывает:

- НАШЕГО АРМЯНСКОГО войска наперед было 20.000, а нынче в собрании 30.000 есть.

АРО-II, док. 168, стр. 16

[Lion]

1.jpg (77.7 КБ) 39 просмотров

В своем отчете от 22.09.1722 года, агент Российской империи в меликстве Хамса Минас Вардапет докладывает:

- Ныне У АРМЯН В ГОТОВНОСТИ ВОЕННЫХ ЛЮДЕЙ с 40.000, а впредь, когда они увидят милость и обнадеживание его императорского величества, то и еще может их собраться с 40.000, и что в том же намерении и грузинцы все пребывают и единодушно с ними армяне поступают и ожидают помощи и избавления его императорского величества.

АРО-II, док. 167, стр. 15

[Lion]

1.jpg (59.52 КБ) 31 просмотр

Бригадиры российской императорской армии в Каспийском регионе Левашов и Борятинский в своем отчете от января 1724 года сообщают:

- В Карабахской провинции для нынешнего замешания армянского войска конницы 30.000, а пехоты 20.000 обретает, О ЧЕМ И ДРУГИЕ О ТОМ ЖЕ ПОДТВЕРЖДАЮТ.

АВПР , ф. СРП, оп. 77/1. 1724 г., д. 4, лл. 59-63

[Lion]

1.jpg (154.94 КБ) 28 просмотров

Согласно отчету агента Российской империи Антона Аракелова от 26.11.1726 года, который говорит про военные возможности карабахских и сюникских армян:

- Армянского войска ныне в собрании в горе именуемой Согнате, а именно конницы близко 30.000, до пехоты близко 20.000, которое войско расстоянием от города Гянджи один день.

АРО-II, док. 194, с. 51.

[Lion]

Հայ ժողովրդի ռազմական պատմության մեջ ցավոք ստվերում մնացած 1767 թ-ի դեկտեմբերի 14-ի Գետաշենի ճակատամարտի կապակցությամբ իրոք չեմ կարող ինձ զսպել և չբերել Ամենայն Հայոց կաթողիկոս, դեպքերի ժամանակակից և Արցախի գործերին լավ ծանոթ Սիմեոն Երևանցու (1763-1780) հաղորդումը.

1.jpg (45.17 КБ) 28 просмотров

- Եվ այսպես, ինչպես ասվեց, Աստվածազոր արքա Հերակլի (Քարթլի-Կախեթիի թագավորության հիմնադիր արքա Հերակլի II-ի (1762-1798) – Մ.Հ.) դրդումով մելիք Յուսուֆը ելավ Շահվերդիի (Գանձակի խանության հիմնադիր խան Շահվերդիի (1747-1758, 1760-1768) – Մ.Հ.) իշխանությունից և, չենթարկվելով նրա հրամանին, ԵԿԱՎ ԳԵՏԱՇԵՆ, իսկ այդ պայմաններում Շահվերդին ավելի չարացավ մելիք Յուսուֆի վրա: Նա օրեցօր մտածում էր նրան մի որևէ չար բան անելու մասին, դրա համար էլ իր ավագ որդուն, որի անունը Մեհմետ-Հասան խան էր (Գանձակի խանության ապագա խան Մուհամմեդ-Հասանին – Մ.Հ.), սա փեսայացել էր մեր երկրի խանին (Երևանի խանության խան Հուսեյն-Ալիին (1751-1783) – Մ.Հ.), հրամայեց վերցնել իր զորքի բազմությունը, ելնել քաղաքին և ուղիղ դեպի Կուր գետը գնալ, իբր լեզգիներ են երևացել և նա նրանց դեմ է գնում: Գիշերը, սակայն, նա պետք է փոխեր ուղղությունը և, հանկարծակի վերադառնալով, գնար Գետաշեն՝ մելիք Յուսուֆի վրա՝ ԿՈՏՈՐԵԼՈՎ ԱՎԱՐԱՌԵԼՈՎ ՈՒ ԳԵՐԵՎԱՐԵԼՈՎ ՆՐԱՆ ԵՎ ՆՐԱ ՀԵՏ ԵՂՈՂՆԵՐԻՆ:

Իր հերթին մելիք Յուսուֆը, թեև տեղյակ չէր այս մասին և անհոգ էր մնում ու քնած էր, սակայն Տերը օգնության հասավ նրան և զորացրեց նրա քաջ որդի Բեգլարին, ՈՐԸ ԱՆՄԻՋԱՊԵՍ ԱՌԱՋ ԱՆՑԱՎ ԵՎ ՀԱՐՁԱԿՎՈՂ ԶՈՐՔԻ ՃԱԿԱՏԸ ԽՈՐՏԱԿԵՑ, մինչև որ յուրայինները նրան օգնության հասան, իսկ հայրն էլ գյուղի միջից թիկունքից տեղ հասավ: Ապա նրանք վերցրին իրենց ողջ զորքը և, առաջներն արած պիղծ Շահվերդիի զորքին, սաստիկ կոտորածով մեծ մասին սպառեցին: Հայերը, սակայն, խնայում էին նրանց, որոնք Գյանջայից էին և անօրենների շարքերից իրենց ձայն էին տալիս:

Եվ ահա Շահվերդիի զորքի մնացորդը, երբ տեսավ այդ անհնարին կործանումը, դարձավ դեպի փախուստ: Իր հերթին Մեհմետ-Հասան խանը, թեպետ իր զորքի սաստիկ կոտորածը սասանել էին նրա սիրտն ու հոգին, այնուհանդերձ, փախչելն ամոթ համարելով, վերցրեց սուրը, առավ ձին և փորձեց փախստականներին միասնաբար դեպի կռիվը դարձնել: Զորքը, սակայն, հետ չէր դառնում և ՆՐԱ ՀԵՏԵՎԻ ԿՈՂՄԸ ԻՆՔՆ ԻՐԵՆ ՍԿՍԵՑ ԿՈՏՈՐԵԼ՝ առաջին կողմին դեպի պատերազմ մղելու համար: Երբ այս ամենը ուժեղացավ, քանզի երկու կողմից էլ կոտորում էին, Շահվերդիի զորքն ի վերջո ճեղքեց, անցավ և փախուստը դարձավ միասնական: Այս պայմաններում մելիք Յուսուֆը նրանց կոտորելով հասցրեց մինչև Գյանջայի դուռը, ինչից հետո անվնաս հետ դարձավ,- ասում է Սիմեոն Երևանցին իր «Հիշատակարան»-ի գլուխ 73-ում...