milhistory.net

Искуственный Интелект


Ինչպես պայքարել իշխանության դեմ,երբ դրանք վարկաբեկում են մեր եկեղեցին,մեր հավատը կոտրելու համար։
Դրանք մեր կրոնի դեմ էն դուրս եկել։

.
GPT-4o mini




Իշխանությունների դեմ պայքարելը, հատկապես երբ նրանք փորձում են վարկաբեկել եկեղեցին կամ հավատը, կարող է լինել բարդ և զգայուն հարց: Ահա մի քանի քայլ, որոնք կարող են օգնել:

1. Համախմբում և միասնություն
Միավորեք ձեր համայնքը: Հավատացյալների և եկեղեցու անդամների միջև համախմբումը կարող է ուժեղացնել ձեր ձայնը:
Կազմեք հանդիպումներ, քննարկումներ և միջոցառումներ, որտեղ մարդիկ կարող են արտահայտել իրենց մտքերն ու զգացմունքները:
2. Տեղեկատվություն և կրթություն
Մարդկանց տեղեկացրեք այն մասին, թե ինչ է տեղի ունենում: Կազմեք տեղեկատվական նյութեր, որոնք բացատրում են իշխանությունների գործողությունները և դրանց հետևանքները:
Կրթեք մարդկանց ձեր հավատքի մասին, որպեսզի նրանք ավելի լավ հասկանան դրա արժեքը և նշանակությունը:
3. Հասարակական ակցիաներ
Կազմակերպեք խաղաղ ակցիաներ, ցույցեր կամ այլ միջոցառումներ, որոնք կցուցադրեն ձեր դիրքորոշումը:
Օգտագործեք սոցիալական մեդիան՝ ձեր ձայնը բարձրացնելու և մարդկանց ներգրավելու համար:
4. Իրավական միջոցներ
Եթե իշխանությունները խախտում են ձեր իրավունքները, կարող եք դիմել իրավաբանական օգնության:
Հասարակական կազմակերպությունների կամ իրավապաշտպան խմբերի աջակցությունը կարող է լինել օգտակար:
5. Միջազգային աջակցություն
Փնտրեք միջազգային կազմակերպությունների աջակցություն, որոնք պաշտպանում են կրոնական ազատությունը:
Կապվեք միջազգային լրատվամիջոցների հետ, որպեսզի ձեր պատմությունը հասնի ավելի լայն լսարանի:
6. Խաղաղություն և համբերություն
Պայքարը կարող է լինել երկարաժամկետ գործընթաց: Պահպանեք խաղաղությունը և համբերությունը, որպեսզի ձեր պայքարը լինի արդյունավետ:
Հիշեք, որ հավատը կարող է լինել ուժեղագույն զենքը, երբ պայքարում եք անարդարության դեմ:
Այս քայլերը կարող են օգնել ձեզ կազմակերպել ձեր պայքարը և պաշտպանել ձեր հավատը։

Спасибо за совет Искуственному Интелекту.

Пригодился...

Ի դեպ, քանի որ շուտով կսկսեն խոսել այն մասին, թե ՀՀ Սահմանադրության մեջ Հայ Առաքելական եկեղեցու առանձնահատուկ դերի հիշատակումը ԻՆՉ ՈՐ հետամնաց, վայրենի և ոչ ժողովրդավարական երևույթ է, ստորև փոքրիկ մի անդրադարձ, թե լիովին ժողովրդավարական ու մեզ մշտապես որպես օրինակ բերվող երկրներում ինչպիսի վերաբերմունք կա իրենց ազգային արժեքներ հանդիսացող եկեղեցական կառույցների նկատմամբ.



1. Մալթա – Սահմանադրություն, հոդված 2. «Մալթայի կրոնը Հռոմի կաթոլիկ և առաքելական կրոնն է։ Պետական իշխանությունները պարտավոր են ապահովել կաթոլիկ կրոնի ուսուցումը պետական դպրոցներում՝ որպես կրթական ծրագրի մաս»։ Երաշխավորվում է կրոնական ազատությունը, բայց կաթոլիկ կրոնը համարվում է պետական։

2. Լիխտենշտեյն – Սահմանադրություն, հոդված 37. «Կաթոլիկ եկեղեցին ազգային եկեղեցի է և, որպես այդպիսին, վայելում է պետության ամբողջական պաշտպանությունը»։ Ճանաչվում է կրոնական ազատությունը։

3. Կոստա Ռիկա – Սահմանադրություն, հոդված 75. «Կաթոլիկ, առաքելական, Հռոմեական կրոնը պետության կրոնն է և պետությունը պարտավոր է այն պահպանել»: Կրոնական ազատությունը երաշխավորված է։

4. Իսպանիա – Սահմանադրություն, հոդված 16.3. «Ոչ մի կրոն պետական չէ, սակայն իշխանությունները պարտավոր են հաշվի առնել իսպանական հասարակության կրոնական համոզմունքները և համագործակցել Կաթոլիկ եկեղեցու, ինչպես նաև այլ դավանանքների հետ»։ Կաթոլիկ եկեղեցին ունի առանձնահատուկ գործընկերային կարգավիճակ։

5. Իտալիա – Սահմանադրություն, հոդված 7. «Պետությունը և Կաթոլիկ եկեղեցին անկախ ու ինքնիշխան են՝ յուրաքանչյուրը իր ոլորտում։ Նրանց հարաբերությունները կարգավորվում են Լատերանյան համաձայնագրով»։ Հիշատակված համաձայնագրի 1-ին հոդվածն իր հերթին իմպերատիվ կերպով ամրագրում է, որ. «Կաթոլիկությունը Իտալիայի ՄԻԱԿ պետական կրոնն է», ինչպես նաև ընդգծվում է Կաթոլիկ եկեղեցու հատուկ դերը Իտալիայի պատմության մեջ։

6. Լեհաստան – Սահմանադրության նախաբանն ու 25-րդ հոդվածը նշում են. «Պետությունը հարգում է քրիստոնեական արժեքները, մասնավորապես՝ բխողները Կաթոլիկ եկեղեցուց»։ Նշվում է նաև Վատիկանի հետ կոնկորդատը։

7. Իռլանդիայում, մինչև 1970-ականների սահմանադրական բարեփոխումները, կաթոլիկությունը պետական կրոն էր (հոդված 44)։ Այսօր Իռլանդիան աշխարհիկ պետություն է, սակայն Սահմանադրության նախաբանում դեռևս նշվում է «Սուրբ Երրորդության և քրիստոնեական արժեքների» մասին։

8. Պերու – Սահմանադրության 50-րդ հոդված. «Պետությունը ճանաչում է Կաթոլիկ եկեղեցու կարևոր դերը երկրի պատմական, մշակութային և բարոյական զարգացման մեջ»: Գոյություն ունեն համաձայնագրեր Վատիկանի հետ։

9. Դանիա – Սահմանադրություն, հոդված 4․ «Եվանգելիստական-լյութերական եկեղեցին Դանիայի պետական եկեղեցին է և որպես այդպիսին ստանում է պետական աջակցություն»։

10. Նորվեգիա – Սահմանադրություն, հոդված 16․ «Նորվեգիայի եկեղեցին շարունակում է մնալ ազգային եկեղեցի և պետք է աջակցվի պետության կողմից»։ Պետության կողմից աջակցվող, բայց՝ ոչ պետական։

11. Շվեդիա – Սահմանադրությունում Եվանգելիստական-լյութերական եկեղեցին չի հիշատակվում, սակայն հատուկ օրենքով ճանաչվում է նրա պատմական դերը։

12. Ֆինլանդիա – Սահմանադրություն, հոդված 76․ «Եվանգելիստական-լյութերական և ուղղափառ եկեղեցիների գործունեությունը կարգավորվում է առանձին օրենքով»։ Կան պաշտոնապես ճանաչված երկու եկեղեցիներ։

13. Իսլանդիա – Սահմանադրություն, հոդված 62․ «Եվանգելիստական-լյութերական եկեղեցին Իսլանդիայի պետական եկեղեցին է և աջակցվում է պետության կողմից»։ Կառույցը պետական եկեղեցի է։

14. Գերմանիա – Սահմանադրությունը ուղղակիորեն չի հիշատակում բողոքական եկեղեցիները, սակայն Վայմարյան սահմանադրության դրույթները գործում են՝ եկեղեցիները ճանաչվում են հասարակական իրավունքի ինստիտուտներ, կարող են եկեղեցական հարկ հավաքել, իրավունք ունեն մասնակցելու կրթության ու սոցիալական ոլորտներին։ Բողոքական և կաթոլիկ եկեղեցիներն ունեն հավասար կարգավիճակ։

15. Շվեյցարիա – Սահմանադրությունը չի հիշատակում կոնկրետ եկեղեցիներ, իսկ եկեղեցու կարգավիճակը որոշվում է կանտոնային մակարդակում: Շատ կանտոններում բողոքական եկեղեցիները ճանաչված են պետական։

16. Մեծ Բրիտանիա – Կոդիֆիկացված սահմանադրություն չկա, սակայն Անգլիայի «անգլիկան» եկեղեցին համարվում է պետական: Թագավորը եկեղեցու գլուխ է, իսկ եպիսկոպոսները ներկայացված են խորհրդարանում։

17. Ցուցակը վստահորեն շարունակելի է:

Այնպես որ իմացեք - երբ մի օր կգան և կսկսեն ձեզ ապացուցել, թե մենք միջնադարում ենք ու հետամնաց վայրենիներ ենք, երբ առանձնահատուկ օրենսդրական կարգավիճակում մեծարում ենք մեր ազգային արժեք հանդիսացող Հայ Առաքելական եկեղեցուն՝ եղեք տեղեկացված - լիովին նորմալ է, հարգելով և ընդունելով այլ կրոնական ուղղություններն ու թույլ չտալով որևէ դիսկրիմինացիա, այնուհանդերձ ԱՌԱՆՁՆԱՀԱՏՈՒԿ ամրագրել մեր ազգային արժեքի դերն ու նշանակությունը:

Այդքան կրքոտ կերպով եկեղեցականների կուսակրոնության հարցը քննարկողներին երևի շատ կհետաքրքրի այն փաստը, որ Պետրոս Առաքյալը՝ հա, հենց ԻՆՔԸ, եղել է… ըըը… ամուսնացած: Անհարմար բան ստացվեց, չէ՞:

Բա որ իմանաք, որ ՀԱԵ առաջին կաթողիկոս Գրիգոր I Լուսավորիչը (301-325) և՞ս ամուսնացած է եղել:

Դա էլ մի կողմ - բա որ նման «մաքրակրոններին» ասենք, որ ամուսնացած էին նաև կաթողիկոսներ Վրթանեսը (332-341), Հուսիկ I-ը (341-344) և Ներսես I Մե՞ծը (353-373): Հանգստացեք – շարքային հոգևորականները ևս ամուսնանում ու նույնիսկ երեխաներ են ունենում, համենայն դեպս դա նրանց չի արգելվում: Այլ հարց է, որ դրանից հետո նրանք «կարիերա անել» չեն կարողանա…

Անհարմար բան ստացվեց, չէ՞:



Իրականում, հարգելիներս (կամ՝ ոչ այնքան), բացատրությունը այն բանի, թե ինչո՞ւ ՀԱԵ-ն այնուհանդերձ ի վերջո արգելեց իր ղեկավարներին ամուսնացած լինել և ընտանիք ունենալ, շատ պարզ է – նույն այն ժամանակ, երբ դա արվեց, ՀԱԵ-ն արդեն վերածվել էր երկրի խոշորագույն ՍԵՓԱԿԱՆԱՏԵՐԵՐԻՑ մեկի ու բոլորը վախենում էին, որ ՀԱԵ հերթական կաթողիկոսը մի ինչ որ պահի իր ժառանգական կաթողիկոսական տոհմը կհաստատի՝ մի կողմ թողնելով այլ թեկնածուների…

…Իսկ այս ամենի մեջ ամենացավալին այն է, որ շատերը կոնկրետ քաղաքական կամ անձնական, էմոցիոնալ նպատակներ են հետապնդում, ոչ թե հետաքրքրված են կաթողիկոսների կամ սրբազանների անձնական-ամուսնական կյանքով:

Եվ վերջում - եթե իրո՞ք Հայ Առաքելական եկեղեցու հետևորդներ եք, ապա ԵՂԵՔ ՀՆԱԶԱՆԴ Ամենայն Հայոց կաթողիկոսին, որը մեր Տեր Հիսուս Քրիստոսի տեղապահն է երկրի վրա…

Мразь Пашинян хочет скинуть Католикоса. Но все таки разберем абсурдность идеи, и незнание идиотом Пашиняном канонов Церкви.
1. Претензия "У Католикоса есть ребенок". И что? при чем здесь обет безбрачие? чтобы иметь ребенка не объязательно вступать в брак. По факту даже если у Католикоса есть внебрачный ребенок, это грех, но словами Господа Иисуса Христа "Тут книжники и фарисеи привели к Нему женщину, взятую в прелюбодеянии, и, поставив ее посреди,сказали Ему: Учитель! эта женщина взята в прелюбодеянии; а Моисей в законе заповедал нам побивать таких камнями: Ты что скажешь? Говорили же это, искушая Его, чтобы найти что-нибудь к обвинению Его. Но Иисус, наклонившись низко, писал перстом на земле, не обращая на них внимания. Когда же продолжали спрашивать Его, Он, восклонившись, сказал им: кто из вас без греха, первый брось на нее камень."(Иоанна 8 : 3-7). Будь у Католикоса хоть сто детей, к его сану это не имеет никакого отношения. Дети не значить брак. И о браке говорит Пашинян, клоун который сам не в браке а в сожительстве. Так что это абсурдное обвинение.
2. Пашинян, даже народ не епископат чтобы избирать и скидывать Католикосов, Государство не может и не имеет законодательного права на это. Такого права не имеют даже формальные главы Церквей в роли государства. Король Англии формально глава Англиканской Церкви, но вот скидывать архиепископа без решения на то епископата он не может. В Армянской Церкви, Католикос глава Церкви, и в отличии от Великобритании Армянская Церковь не государственная религия Армении.
3. Предположим если Католикос был в молодости в браке но когда стал частью черного духовенства был в разводе, или развелся для этого, то он уже не в браке когда был частью монашества, и опять таки если у него до его сана был ребенок это ничего не значить, ведь он уже не в браке.
Так что на каких тупорылых лохов в Армении расчитан это Пашиняновский фарс.
Влиятельным армянам Армении, если настолько зашуганные что не можете организовать пару мирных протестов, то хотя бы отпечатайте то что я написал и всуньте в морду Пашиняну, Алену Симоняну и прочим дегенератам.

Эдуард.

Надо обет безбрачия удалить как в исламе.
Пусть священики женятся.
Вот исламские имами женятся и размножаются.
А Христяне лохы.

364 թվականի փետրվարի 17-ին, չկառավարելով նույնիսկ մեկ տարի, Անկյուրայի մոտակայքում հանկարծամահ եղավ այդպես էլ որևէ դրական բան անել չհասցրած, բայց փոխարենը ՀՍԿԱՅԱԿԱՆ ՎՆԱՍ հասցրած Հովիանոսը (363-364), որը, հիշենք, 363 թ-ին կնքել էր «Ամոթալի հաշտություն»-ը և ոչ միայն Պարսից թագավորությանն էր զիջել Հռոմեական կայսրության արևելյան կարևոր տարածքներ, այլև՝ մենակ էր թողել Մեծ Հայքի թագավորությանը։ Դրանից հետո Հռոմեական կայսրության կայսր հռչակվեց զինվորական դասից սերող Վալենտինիանոս I-ը (364-375), որը կարճ ժամանակ անց, իր վրա վերցնելով կայսրության արևմտյան հատվածի կառավարումը, արևելքում կայսր հռչակեց եղբորը՝ Վալենտ II-ին (364-378)։ Հայերը փաստորեն շփվելու էին ամենից առաջ հենց այս համակայսեր հետ և վերջինիս հետ հարաբերություններ հաստատելու համար էլ, ահա հենց, 364 թվականի մայիսին Ամենայն Հայոց կաթողիկոս Ներսես I Մեծը (353-373) ներկայացավ Վալենտ II-ին։

Այժմ դժվար է ասել, թե ի՞նչը հարուցեց արիոսական դավանանքին հետևող կայսեր դժգոհությունը, չնայած ԱԿՆԱՐԿՆԵՐՆ ԱՄԵՆԻՑ ԱՌԱՋ ԱՐՎՈՒՄ ԵՆ ՀԵՆՑ ԿՐՈՆԱԿԱՆ ՀԱՐԹՈՒԹՅԱՆ ՎՐԱ, բայց արդյունքում Վալենտ II-ը հրամայեց ձերբակալել Ներսես I Մեծին, որից հետո խիստ թշնամական դիրքորոշում որդեգրեց Հայոց թագավորության նկատմամբ։ Վալենտ II-ը մասնակցել էր Հուլիանոսի Ուրացողի (361-363) Արևելյան արշավանքին և գուցե բացասական դեր խաղաց ամենից առաջ հենց այդ հանգամանքը, քանզի Հռոմեական կայսրության որոշ շրջանակներ տեղի ունեցած աղետում, ինչպես չարաբաստիկ Մարկոս Անտոնիոսի և Արտավազդ III-ի (մ.թ.ա 38-31) պարագայում եղավ, հակված էին ամենից առաջ մեղադրել հենց հայերին ու Արշակ III-ին (344-368), բայց մյուս կողմից էլ չի կարելի բացառել նաև կրոնական շարժառիթը:
Խնդիրը կայանում էր նրանում, որ Հուլիանոսն այնպիսի մի կրոնական խառնաշփոթ էր առաջացրել, որ Վալենտ II-ի կառավարման առաջին իսկ ամիսներին մեջտեղ եկած ամենատարբեր կրոնական ուղղությունները արդեն սկսել էին լրջորեն ազդել կայսրության ամբողջության վրա, իսկ այդ պարագայում քրիստոնեության հարցում ԱՎԱՆԴԱԿԱՆՈՐԵՆ ՍԵՓԱԿԱՆ ԿԱՐԾԻՔՆ ՈՒՆԵՑՈՂ հայերի ու նրանց հոգևոր առաջնորդի հայտնվելը Վալենտ II-ի պալատում իրոք կարող էր հունից հանել որոշակիորեն բռնկուն և անհեռատես այդ կայսեր։ Ներսես I Մեծի անակնկալ ձերբակալումը սրեց հայ-հռոմեական հարաբերությունները, ընդ որում ոտնահարված էր նաև Հայոց թագավորության ՊԱՏԻՎԸ, և ահա Արշակ III-ը, չնայած գրեթե բոլոր սահմաններում ստեղծված բարդ իրավիճակին, այնուհանդերձ որոշեց գործել։

Արդյունքում՝ 364 թվականի հուլիսից մինչև դեկտեմբեր սպարապետ Վասակ Մամիկոնյանի գլխավորած Մեծ Հայքի թագավորության հեծելազորը (26.000) ԱՍՊԱՏԱԿԵԼՈՎ ԱՐՇԱՎԵՑ Սեբաստիա-Կեսարիա-Անկյուրա-Կեսարիա-Սեբաստիա երթուղով, ընդ որում Հռոմեական կայսրության բանակի ընդհանուր քայքայվածության, ինչպես նաև հենց քննարկվող ժամանակահատվածում հիշատակված տարածքներում սկիզբ առած Հուլիանոս Ուրացողի մորաքրոջ որդի Պրոկոպիոսի ապստամբության պայմաններում ոչ միայն որևէ մեկը առանձնակի ցանկություն չդրսևորեց ընդհարվել Հայոց ԵՐԿԱԹՅԱ հեծյալների հետ, այլև դրա հնարավորությունն էլ, ըստ էության, չկար։ Արդյունքում՝ տարվա վերջին Վալենտ II-ը ՀԵՏ ԿԱՆԳՆԵՑ իր անմիտ քաղաքականությունից, Ամենայն Հայոց կաթողիկոսն ազատ արձակվեց ու վերադարձավ Հայաստան, մյուս տարի Պրոկոպիոսի ապստամբությունն աստիճանաբար անկում ապրեց, Պրոկոպիոսը գերվեց և մահապատժի ենթարկվեց ու հայ-հռոմեական հարաբերությունները հունի մեջ մտան։

Իրոք, Շապուհ II-ը (309-379) սպառնում էր անխտիր բոլոր քրիստոնյաներին, իսկ իրականացված վերջին զիջումներից հետո էլ, երբ խախտվել էր կայսրության պաշտպանական շրջանի արևելյան ողջ հատվածը և ամեն պահի կարող էր հարված հասցվել Ասորիքին, հռոմեացիներին պետք չէր ՀԱՅԵՐԻ ՀԵՏ ՍՐԵԼ հարաբերությունները...

1783 թ-ի աշնանը Երևանի խանության խան է հռչակվում 15-ամյա Ալի-Գուլին (1783-1784), որը, գործելով տիպիկ պատանեկան կտրուկությամբ, անմիջապես էլ ՀԻՄՆՈՎԻՆ ՓՈԽԵՑ ինչպես Աֆշարների շահության կենտրոնական իշխանության, այնպես էլ խանության հարևանների հետ վարվող քաղաքականությունը: Միանգամից ընդգծվեց անկախությունը պաշտոնական Մեշխենդից, բայց նաև ոչնչացվեց ուժերի հարաբերակցության փխրուն հավասարակշռության այն վիճակը, որը Երևանի խանությունն ուներ այլ հարևան խանությունների, ինչպես նաև բոլոր խանություններին իր հզորությամբ գերազանցող Կախեթիի թագավորության հետ: Սրան հակառակ՝ Ալի-Գուլին սերտ կապեր հաստատեց Օսմանյան սուլթանության հետ:

Նոր խանը կտրուկ եղավ, սակայն, նաև խանության ՆԵՐՔԻՆ ԿՅԱՆՔՈՒՄ, երբ 1784 թ-ի գարնան վերջին հատուկ հրաման արձակեց՝ վերաբերող արդեն խանության բնակչության հիմնական մասը կազմող ՀԱՅԵՐԻՆ: «Երևանի Ալի-Կուլի խանը»,- այս կապակցությամբ ասում է Մակար Մսերեանցը իր «Պատմութիւն կաթողիկոսաց Էջմիածնի ի Սիմէօնէց Յօվհաննէս» աշխատանքում (Մոսկվա, 1876 թ., էջ 9),- «հրաման է արձակում Արարատյան երկրից հայ օրիորդներ հավաքել՝ ԻՐ ՀԱՄԱՐ»: Արդյունքում՝ փաստորեն ստեղծվեց մի իրավիճակ, երբ Երևանի խանության հայությունը կանգնեց ԱՆՆԱԽԱԴԵՊ ԲՌՆՈՒԹՅԱՆ բնույթ ստացած մի ծանր իրավիճակի առջև, որն անհապաղ լուծում էր պահանջում: Լուծումը, սակայն, բարբախտաբար տվեց Ամենայն Հայոց կաթողիկոս Ղուկաս I Կարնեցին (1780-1799):
Եվ այսպես, իմանալով այս խայտառակ հրամանի մասին, Ղուկաս I Կարնեցին Երևանի խանության բոլոր եկեղեցիներում գործող հոգևորականներին կարգադրեց 8 տարեկանից վեր բոլոր աղջիկներին ԱՄՈՒՍՆԱՑՆԵԼ, թեկուզ՝ ձևական ՄԱԿԱՐԴԱԿՈՒՄ՝ չավարտելով գործընթացը։ Արդյունքում, երբ խանի մարդիկ եկան աղջիկներ հավաքելու, պարզվեց, որ... հայերի մոտ 8 տարեկանից բարձր չամուսնացած աղջիկ ուղղակի ՉԿԱ, իսկ եկեղեցական-ընթացակարգային նրբությունների մեջ էլ խանի մարդիկ, պարզ է, ի վիճակի չէին մտնել:

Այս վիճակը բնականաբար ՉԷՐ ԿԱՐՈՂ երկար շարունակվել և բոլոր չափերն անցած ԼԿՍՏՎԱԾ ԼԱԿՈՏԸ հաստատ մեկ այլ բան կմտածեր, որ վնասեր հայերին, բայց այս անգամ արդեն հանգամանքները հայերի օգտին խաղացին: Իրոք, 1784 թ-ի հուլիսին Ալի-Գուլին զոհ գնաց դավադրությանը և նրան սպանեցին, իսկ դավադրության հիմքում կանգնած նոր խանն էլ նման որևէ ոտնձգություն այլևս չձեռնարկեց:

...1457 թվականին Ղարա-Ղոյունլուների էմիրության էմիր Ջահան-Շահը (1437-1467), անցած բանակային զգալի ուժերի գլուխ, արշավանք սկսեց դեպի արևելք և 1458 թվականի հունիսի 28-ին գրավեց Հերաթը՝ արձանագրելով արևելքում սեփական ձեռքբերումների առավելագույնը:

Ջահան-Շահը, սակայն, գործում էր իր էմիրության ուժերի ծայրահեղ լարման, նույն այդ ուժերի հաջող կազմակերպման, ինչպես նաև հակառակորդի թուլության հաշվին, սակայն իրավիճակն այնուհանդերձ իրոք որ գերագնահատվել էր, քանի որ Ջահան-Շահի ու նրա գործնականում ողջ բանակային ուժերի շեղվելը հեռավոր արևելյան ուղղությամբ բառացիորեն ՊԱՅԹԵՑՐԻՆ ԴՐՈՒԹՅՒՆԸ Ղարա-Ղոյունլուների էմիրության կենտրոնական հատվածներում, որտեղ, սկիզբ առած անիշխանության պայմաններում, իշխանության համար պայքարի մեջ մտան միանգամից մի քանի ուժեր: Ոտքի կանգնեցին ամենից առաջ երդվյալ հակառակորդները Աղ-Ղոյունլուների էմիրությունից, սակայն անհնազանդության առաջին քայլերը սկսեցին անել նաև նույն այս ժամանակ Արդեբիլում և շրջակայքում ուժեղացող Սեֆյանները: Անհանգստության ուղին բռնցին նաև քրդական տեղական էմիրությունները, իսկ դրան էլ գումարվեցին արդեն գահակալական խլրտումները հենց Ջահան-Շահի իսկ ՈՐԴԻՆԵՐԻ մոտ:
1459 թվականի ամռան վերջերին, քիչ թե շատ շահավետ հաշտություն կնքած Արևելքում, Ղարա-Ղոյունլուների տիրակալը սկսեց իր հարվածային ուժերը արևելքից ի վերջո արևմուտք ՏԵՂԱՓՈԽԵԼ: Այս պայմաններում Ջահան-Շահի ավագ որդի Փիր-Բուդաղը, որն, ինչպես արագորեն պարզվեց, տեղում որևէ աջակցություն չունի, փախուստի դիմեց, սակայն հետագայում իր իսկ մոր միջնորդությամբ ներում ստացավ: Շուտով պարտվեց և արդյունքում ներման, սակայն նաև Մակվում բանտարկության արժանացավ նաև Ջահան-Շահի մյուս ապստամբ որդի Հասան-Ալին, որից հետո Ղարա-Ղոյունլուների էմիրության էմիրն իր հարվածային բանակով մտավ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ԿԵՆՏՐՈՆԱԿԱՆ ՇՐՋԱՆՆԵՐ:

Այս առումով հատկանշական է, որ Ջահան-Շահն ԱՄԵՆԻՑ ԱՌԱՋ ցանկացավ հանդիպել հենց հայերին ներկայացնող Աղթամարի կաթողիկոսության կաթողիկոս Զաքարիա III-ի (1434-1464) հետ, որն ինքն էլ չխուսափեց հանդիպումից և արևելքից վերադարձած Ղարա-Ղոյունլուների էմիրին ՄԱՆՐԱՄԱՍՆ ՀԱՇՎԵՏՎՈՒԹՅՈՒՆ ՆԵՐԿԱՅԱՑՐԵՑ վերջին երկու տարում տեղի ունեցած փոթորկալից իրադարձությունների մասին: Ջահան-Շահի հայտնվելը Արևմուտքում սթափեցրեց նույնիսկ ամենատաքգլուխներին և կրքերը հանդարտվեցին: Շահեցին, սակայն, նաև հայերը, որոնք դեռևս 1440 թ-ին էին Վեհարանը Սիսից Էջմիածին տեղափոխել, իսկ այժմ էլ սկսեցին մտմտալ նույնիսկ սեփական թագավոր ունենալու մասին:

Արդյունքում՝ Աղթամարի կաթողիկոսության կաթողիկոս Ստեփանոս IV Տղան (1464-1489), տեղեկանալով Օշին II-ի (1426-1465) մահվան մասին և կյանքի կոչելով իր նախորդ, հայրենանվեր Զաքարիա III-ի քաղաքական ծրագրերը, 1465 թ-ին Հայոց արքա օծեց Զաքարիա III-ի եղբորորդի Սմբատ Արծրունուն՝ Սմբատ IV-ին (1465-1471): Ստեղծվեց Աղթամարի թագավորությունը, որի սահմաններում էին Աղթամար կղզին և վերջինիս հարակից ափամերձ շրջանները...

Թե բա եկեղեցին չպետք է խառնվի քաղաքականությանը...

...705 թ-ի գարնանը տեղի ունեցած Դրաշպետի ճ-մ-ում կրած պարտությունը, որը գործնականում ոչնչացրեց Արևելքում գործող Բյուզանդական կայսրության դաշտային բանակը, ռազմական ծանր անդրադարձ ունեցավ ամենից առաջ հենց կայսրության վրա, քանի որ վերջինիս ջախջախված ռազմական մեքենան, ըստ էության, դադարեց գործել և օպերատիվ նախաձեռնությունը կրկին անցավ Արաբական խալիֆությանը: Առկա էին, սակայն, նաև քաղաքական ծանր հետևանքներ՝ ԱՅՍ ԱՆԳԱՄ ԱՐԴԵՆ ՀԱՅԵՐԻ ՀԱՄԱՐ:

Իրոք, խաղից կայսրության դուրս գալուց հետո, ընդ որում դատելով ըստ ամենայնի՝ ԵՐԿԱՐ ԺԱՄԱՆԱԿՈՎ դուրս գալուց հետո, Արմինիայի I ապստամբությունը (702-705) սկսած հայերը կրկին մեն միայնակ էին մնում Արաբական խալիֆության դեմ, որի բանակը Հայկական բանակից հենց այս ժամանակ գրավեց Ջուղան (Սյունիք, Գողթն գավառ, Արաքսի ձախ ափին) և Նախիջևանը: Ստեղծված պայմաններում հայերը որոշեցին բանակցությունների մեջ մտնել պաշտոնական Դամասկոսի հետ և որևէ կերպ ու հնարավորինս քիչ կորուստներով ԱՎԱՐՏԵԼ ԱՊՍՏԱՄԲՈՒԹՅՈՒՆԸ:
Սկսվեցին բանակցություններ, որոնք հայերի կողմից վարում էր ԱՄԵՆԱՅՆ ՀԱՅՈՑ ԿԱԹՈՂԻԿՈՍ Սահակ III Ձորափորցին (677-705): Պաշտոնական Դամասկոսին էլ ներկայացնում էր Մուհամմեդ իբն Մրվանը, որը լավ ծանոթ էր Հայաստանում պատերազմ մղելու դժվարություններին:

Հաշտության պայմանները քննարկելու համար Ամենայն Հայոց կաթողիկոսն ուղղություն վերցրեց դեպի Ասորիք, սակայն, այդպես էլ չհասցնելով տեսնվել Մուհամմեդ իբն Մրվանի հետ, հանդիպումից մի քանի օր առաջ վերջինս ԿՆՔԵՑ ԻՐ ՄԱՀԿԱՆԱՑՈՒՆ: Այնուհանդերձ հայրենանվեր այս կաթողիկոսը նույնիսկ մահվան շեմին հասած լինելով էլ չէր մոռացել սեփական ազգի առաջ իր ունեցած պարտավորության մասին և, կազմելով հատուկ մի նամակ, հրամայել էր իր մեռնելուց հետո այն դնել դագաղում գտնվող սեփական ԴԻԱԿԻ ՁԵՌՔՈՒՄ։ Արդյունքում՝ Մուհամմեդ իբն Մրվանը, որը Խառան հասավ այն ժամանակ, երբ Սահակ III Ձորափորցին արդեն մահացել էր, մտնելով հանգուցյալի մոտ և ծանոթանալով վերջինիս ձեռքում գտնվող առաջարկին, ազդված այդ թվում նաև դրանից՝ տվեց իր համաձայնությունը կնքել հաշտություն։ Որպես հետևանք, փոխադարձ զիջումներով կնքվեց հաշտություն, վերականգնվեց նախկին վիճակը և Արմինիայի I ապստամբությունը վերջացավ...

Կարգալույծ վարդապետ Խորեն Հովհաննիսյանի պնդումները չդիմացան փաստերին: Հեռուստատեսությամբ արված աղմկահարույց հայտարարություններից մեկը, թե կաթողիկոսը երբեք չի եղել Գերմանիայի հայոց թեմում, սուտ է։
FIP.am-ը պարզել է՝
2017 թվականին կաթողիկոսը պաշտոնական այցով եղել է Գերմանիայում,
Հանդիպել է նախագահ Շտայնմայերի, ինչպես նաև տեղական թեմի հետ,
2018 թվականին Մերկելը հանդիպել է նրան Մայր Աթոռում։

ԱԱԾ հատուկ նշանակության ջոկատի ռազմիկը խաչակնքվեց: Հարգանքներս...

Իրենք ազգինն ու պետությանն են, քանի դեռ չի ապացուցվել հակառակը...

Այս օրերին ինձ հաճախ են հարցնում՝ իրավունք ունի՞ արդյոք եկեղեցին խառնվել քաղաքականությանը։ Պատասխանեմ։

Իրականում, Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրության մեջ ՉԿԱ ՈՐԵՎէ ԱՐԳԵԼՔ, որը եկեղեցուն կամ եկեղեցական անձանց կպարտադրի չմասնակցել երկրի քաղաքական կյանքին։ Եկեղեցականները ՀՀ քաղաքացիներ են և հենց այդ հիմքով էլ ունեն բոլոր այն քաղաքական իրավունքները, ինչն ունեն մյուս քաղաքացիները:

Այլ հարց է, որ, հաշվի առնելով եկեղեցու համահայկական, համազգային բնույթը, բարոյական մակարդակում կարծես ենթադրվում է, որ եկեղեցին պետք է վեր կանգնած լինի որոշ «ճղճիմ» հարցերից, ինչպիսին են քաղաքականությունը ներկայացնող բազմաթիվ իրավիճակներ սովորական պայմաններում։ Այս գյուղում՝ գյուղապետ, այս քաղաքում՝ քաղաքապետ, այս մարդը՝ պատգամավոր և այլն: Կարծես թե բարոյապես ընկալվում է այնպես, որ եկեղեցին չպետք է ներգրավվի այս ամենում։ Եվ սա իրոք ճիշտ մոտեցում է, քանզի, եթե եկեղեցին ակտիվորեն խառնվի նման գործընթացներին, ապա կարժեզրկի ինքն իրեն։
Կան, սակայն, գոյաբանական իրավիճակներ, որոնք, ցավոք, մեր պատմության մեջ քիչ չեն եղել։ Ավարայրը և Սարդարապատը դրանց օրինակներն են։ Այդպիսի դեպքերում, իմ խորին համոզմամբ, քանի որ որևէ օրենսդրական արգելք չկա, եկեղեցին ոչ միայն իրավունք ունի, այլև ՊԱՐՏԱՎՈՐ Է հանդես գալ և իր ձայնը բարձրացնել, նույնիսկ, եթե դա ներառի քաղաքական դիրքորոշում կամ մասնակցություն։ Հակառակ դեպքում պետք է պնդենք, որ օրինակ՝ 1918 թ. Մայիսյան հերոսամարտերից առաջ ևս եկեղեցին չպետք է խառնվեր քաղաքականությանը և լուռ մնար, ինչը, բնականաբար, անընդունելի է։

Եվ այսպես - Հայ առաքելական եկեղեցին, այո՛, սովորական պայմաններում պետք է վեր մնա քաղաքականությունից, սակայն, երբ առաջանում են ազգի ու պետության գոյությանն առնչվող լրջագույն վտանգներ՝ գոյաբանական վտանգ, եկեղեցին ոչ միայն իրավունք ունի, այլև ՊԱՐՏԱՎՈՐ Է արտահայտվել, այդ թվում՝ նաև քաղաքականության ոլորտում։ Հակառակ դեպքում՝ եկեղեցին ուղղակի կկորցնի իր հեղինակությունը։

Церковь отделена от государства, все предельно четко!

Видео

Կրոնագետին լսեցինք, այժմ լսենք սահմանադրագետին...

Վարդան Պողոսյանը պնդում է՝ եկեղեցականներն ազատ են իրենց կարծիքն ազատ արտահայտելու և իշխանությանը քննադատելու հարցերում: «ՀՀ օրենսդրության մեջ չկա որևէ դրույթ, որը ասենք՝ անալոգիայի կարգով, ինչպես դատավորների հետ կապված, սահմանի, որ եկեղեցական գործիչները քաղաքական չեզոքության կամ զսպվածության պահանջի ներքո են գտնվում: Պետությունն իրավունք չունի, եկեղեցու սպասավորներն ԻՐԱՎՈՒՆՔ ՈՒՆԵՆ ազատորեն արտահայտելու իրենց կարծիքը»:

Պարզ և հասկանալի

Վիդեո